Astar: Tersaneler İçin Kumlama ve Boyada Sensörlü İklim, Film Kalınlığı ve Boya Sarfiyatı Kaydı, Otomatik Kaplama Teknik Dosyası

Problem

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de 85 faal tersane var; Tuzla, Yalova, Altınova ve Batı Karadeniz’de kimyasal tanker, römorkör, balıkçı gemisi ve yat inşa ediliyor, bakım ve onarım yapılıyor. Bu işlerin en pahalı ve en çok şikâyet doğuran kalemlerinden biri yüzey hazırlığı ve boya:

• Kalite: Boya üreticileri ve sınıf kuruluşlarının yaygın kuralına göre çelik yüzey sıcaklığı çiy noktasının en az 3°C üzerinde değilse ya da bağıl nem yüksekse kumlama ve boya yapılmamalı. Bu koşullar genellikle günde birkaç kez elle ölçülüp kâğıda yazılıyor; gece ve hafta sonu boşluklar oluşuyor.
• Belgeleme: IMO’nun balast tankları için koruyucu kaplama performans standardı (PSPC, MSC.215(82)), tersanenin her aşamayı kayda geçirdiği bir kaplama teknik dosyası istiyor. Dosya, dağınık formlardan haftalarca derleniyor; armatör ve sınıf kuruluşuyla tartışma kaynağı oluyor.
• Maliyet: Teorik ihtiyaçla gerçekte kullanılan boya arasındaki fark, aşırı püskürtme ve fazla kalınlık nedeniyle ciddi boyutlara ulaşabiliyor; ama blok bazında ölçülmediği için kimse bilmiyor. Aşındırıcı tüketimi de benzer biçimde takip edilmiyor.
• Emisyon ve iş sağlığı: Kumlama tozu ve boyadaki uçucu organik bileşikler hem çevre izni hem çalışan sağlığı açısından denetleniyor; ölçüm kaydı ise çoğu zaman yalnızca yıllık rapordan ibaret.

Çözüm

• Mıknatıslı kablosuz sensörler: Blok ya da tank içine yapıştırılan sensörler çelik sıcaklığını, havayı ve nemi dakika dakika ölçer; çiy noktası farkı kritik eşiğe yaklaşınca ustabaşının telefonuna uyarı gider.
• Boya pompası debimetresi: Havasız boya pompasına takılan ölçer, blok başına harcanan litreyi kaydeder; yazılım bunu teorik ihtiyaçla karşılaştırıp kayıp oranını hesaplar.
• Ölçüm ve fotoğraf toplama: Kuru film kalınlığı ve tuz ölçüm cihazlarından gelen veriler Bluetooth ya da dosya yüklemesiyle bloğa bağlanır; yüzey hazırlık fotoğrafları yapay zekâ ile ön sınıflandırılır, son kararı boya kontrolörü verir.
• Toz ve VOC izleme: Kumlama ve boya alanında partikül ve uçucu organik bileşik sensörleri; aşım uyarısı ve aylık çevre/İSG raporu.
• Otomatik dosya: Her blok için iklim, kalınlık, sarfiyat ve fotoğraf kayıtlarından PSPC kaplama teknik dosyası taslağı ve armatöre boya raporu tek tuşla çıkar.

Neden şimdi?

Türk tersanelerinin sipariş defteri Avrupa’dan gelen kimyasal tanker, römorkör ve özel amaçlı gemilerle dolu; bu müşteriler belgelenmiş kalite istiyor. Boya fiyatları döviz bazında yüksek ve her litre önemli. Düşük güçlü kablosuz sensörler ve hücresel ağ geçitleri artık tersane koşullarına dayanıklı ve ucuz; kurulum için kablo çekmeye gerek yok.