Borda: Dalış Merkezleri Arasında Yarı Boş Tekneleri Birleştiren Ortak Sefer ve Dalıcı Aktarım Takası

Problem

Türkiye’nin dalış bölgelerinde onlarca küçük dalış merkezi aynı koylara, aynı saatlerde, kendi teknesiyle gidiyor. Haberlere yansıyan verilere göre yalnızca Kaş’ta yirmi civarında dalış okulu faaliyet gösteriyor ve yılda yaklaşık 65–80 bin dalış yapılıyor. Temmuz ve ağustos dışındaki aylarda, rüzgârlı günlerde ya da öğleden sonra seanslarında tekneler çoğu zaman kapasitenin yarısıyla kalkıyor. Yakıt, kaptan ve mürettebat gideri dalıcı sayısından bağımsız; 6 kişilik bir sefer, 18 kişilik seferle neredeyse aynı maliyete çıkıyor.

Merkezler bunu bildiği için kendi aralarında telefonla “bugün iki kişim var, sizin tekneye katabilir miyim?” pazarlığı yapıyor. Ama bu el sıkışma usulü işliyor: kim kime kaç dalıcı verdi, hangi fiyattan, tüpü ve ekipmanı kim sağladı, sigorta ve sorumluluk kimde, ay sonunda kim kime ne borçlu, hiçbiri düzgün kaydedilmiyor. Güven sarsıldığında takas biter, tekneler yine yarı boş kalkar. Aynı noktaya aynı anda dört teknenin gelmesi de sualtında kalabalık, demir atma ve resif hasarı demek.

Çözüm

• Günlük sefer havuzu: Her merkez akşamdan ertesi günün dalıcılarını seviye, sertifika, istenen nokta ve dil bilgisiyle havuza girer. Sistem o gün çıkacak tekneleri ve hangi dalıcının hangi teknede olacağını önerir; merkezler tek tıkla onaylar ya da reddeder.
• Yapay zekâ ile sefer planı: Rüzgâr ve dalga tahmini, geçmiş görüş kayıtları, dalıcı seviyeleri ve noktaların derinlik profili birleştirilerek hangi noktaya kaç tekne gitmesi gerektiği hesaplanır; aynı noktada çakışan sefer saatleri kaydırılır.
• Sertifika ve form doğrulama: Dalıcının sertifika kartı ve dalış öncesi sağlık beyanı fotoğraftan okunur, aktarılan merkezin teknesine dijital olarak geçer; dalış rehberi kimin dalıcısını götürdüğünü bilir.
• Mahsuplaşma: Her aktarım, önceden anlaşılmış koltuk bedeli, tüp ve ekipman bedeliyle kayda geçer; ay sonunda merkezler arası alacak-borç netleştirilir ve tek ödemeyle kapanır.
• Nokta yoğunluk kaydı: Hangi dalış noktasına hangi gün kaç dalıcının indiği anonim olarak birikir; bu veri hem merkezlerin planlamasına hem de koruma alanı yönetimine ışık tutar.

Neden şimdi?

Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre Türkiye 2024’te yaklaşık 52,6 milyon yabancı ziyaretçi ağırladı ve sezonu nisan–kasım arasına yaymak resmî turizm hedefleri arasında. Sezon uzadıkça yarı boş seferlerin sayısı da artıyor. Akaryakıt fiyatları ve tekne personeli maliyetleri son yıllarda belirgin biçimde yükseldi; küçük merkezler için tek bir boş seferin maliyeti günün kârını silebiliyor. Kaş–Kekova gibi özel çevre koruma bölgelerinde dalış noktası yoğunluğu da giderek daha çok konuşuluyor; ortak sefer hem maliyeti hem sualtındaki kalabalığı aynı anda azaltıyor.