Dara: E-Ticaret Satıcıları ve Küçük Üreticiler İçin Ürün Bazında Ambalaj Envanteri, GEKAP ve EÇBS Beyanı

Problem

Ambalajlı ürünü kendi adıyla piyasaya süren her işletme, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Entegre Çevre Bilgi Sistemi’ne (EÇBS) kayıt olmak, piyasaya sürdüğü ambalajı malzeme türüne göre bildirmek ve geri kazanım yükümlülüğünü yerine getirmek zorunda. Buna 2872 sayılı Çevre Kanunu Ek-1 kapsamındaki Geri Kazanım Katılım Payı (GEKAP) beyanı ekleniyor. E-ticarette kargo kolisi, poşet ve dolgu malzemesi de piyasaya sürülen ambalaj sayılıyor.

Küçük satıcıların çoğu ürün başına kaç gram karton, plastik, cam ya da metal ambalaj kullandığını bilmiyor. Rakamlar yıl sonunda tahminle muhasebeciye bırakılıyor; denetimde tutarsızlık çıkınca idari para cezası geliyor, fazla beyanda ise gereksiz ödeme yapılıyor. 1 Temmuz 2026’da Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) yönetiminde Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi devreye girdi; içecek satan ve üreten işletmeler için ek kayıt yükü doğdu. AB’ye satış yapanlar için de Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR, AB 2025/40) 12 Ağustos 2026’dan beri uygulanıyor.

Çözüm

• Katalog bağlantısı: Satıcının pazaryeri ve e-ticaret mağazası ürün listesi ile satış verisi API üzerinden çekilir.
• Yapay zekâ ön envanteri: Ürün görseli, açıklaması ve ambalaj tedarikçisi faturasından her ürünün ambalaj bileşenleri (kutu, şişe, kapak, etiket, streç, kargo kolisi, dolgu) ve muhtemel malzemesi önerilir.
• Tartım kiti: Satıcıya gönderilen hassas terazi ve fotoğraf şablonuyla en çok satan ürünler bir kez tartılır; öneri doğrulanır, sonraki ürünler benzerlerinden tahmin edilir.
• Dönemsel hesap: Satılan adetler ile ürün başı ambalaj ağırlıkları çarpılır, malzeme ve ambalaj türü bazında ton tablosu çıkar.
• Beyan dosyası: EÇBS bildirimi ve GEKAP beyanı için hazır tablolar, dayanak kayıtları ve mali müşavire tek tıkla aktarım; kayıtlar yasal süre boyunca saklanır.
• Azaltma önerileri: Ağır ya da çok malzemeli ambalajlar için daha hafif koli, tek malzemeli ambalaj ve tedarikçi alternatifleri; tasarrufun beyan tutarına etkisi gösterilir.

Neden şimdi?

Pazaryerleri büyüdükçe "piyasaya süren" sayılan küçük işletme sayısı patladı; DOA sistemi ve PPWR ambalaj verisini bir anda denetlenebilir hâle getirdi. Görsel ve belge okuyan yapay zekâ modelleri sayesinde binlerce ürünlük bir kataloğun ambalaj envanteri artık haftalarca saha çalışması gerektirmeden çıkarılabiliyor.