Durgun: Belediyeler İçin Yumurta Tuzağı Ağı, Yapay Zekâ ile Larva Üreme Haritası ve Sonuca Bağlı Sivrisinek Mücadelesi

Problem

Belediyelerin sivrisinek ve karasinek mücadelesi çoğunlukla yaz akşamları sokaklarda sisleme yapmaktan ibaret kalıyor. Sisleme görünür ama etkisi kısa sürüyor; asıl kaynak olan larva üreme alanları (atık lastikler, rögarlar, çatı olukları, bahçedeki kovalar, inşaat çukurları) haritalanmıyor. Gündüz ısıran ve hastalık taşıma potansiyeli olan Asya kaplan sivrisineği 2011’den bu yana Trakya’dan Doğu Karadeniz’e, İstanbul’dan Ege kıyılarına yayıldı. İhaleler ise "kaç litre ilaç, kaç sefer araç" üzerinden yapılıyor; sonucun ölçüldüğü yok.

Çözüm

• İlçeye yüzlerce basit yumurta tuzağı (ovitrap) yerleştirilir; haftalık toplanan çubukların fotoğrafından yapay zekâ yumurta sayısını çıkarır, mahalle bazlı yoğunluk endeksi oluşur.
• Drone, belediye araçlarına takılan kameralar ve vatandaş ihbarlarından su birikintisi ve atık lastik envanteri; her kaynak harita üzerinde öncelik puanı alır.
• Ekipler için haftalık hedefli larva mücadelesi rotası: biyolojik larvisit uygulanacak noktalar, kaldırılacak lastikler, kapatılacak rögarlar.
• Karasinek için çöp aktarma, hayvan barınağı ve pazar yeri gibi kaynak noktalarında yapışkan kart sayımı.
• Sezon sonu raporu: endeksteki değişim, uygulanan noktalar, kullanılan ürün miktarı. Sözleşmenin bir bölümü bu düşüşe bağlıdır.

Neden şimdi?

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin üniversitelerle yürüttüğü izleme sistemi beş ilçeden 39 ilçeye genişledi; Sağlık Bakanlığı’nın belediyeler için biyosidal uygulama rehberi de larva mücadelesini öncelikli yöntem olarak öne çıkarıyor. İklim ısındıkça sivrisinek sezonu uzuyor, Avrupa’da yerel dang ve Batı Nil vakaları artıyor; görüntüden sayım yapan modeller ise artık bir telefonla çalışacak kadar ucuz.