Endaze: Esnaf ve Tabelacılar İçin Fotoğraftan Ölçü Kontrolü, Belediyeye Uygun Tabela Ruhsatı ve İlan-Reklam Vergisi Dosyası

Problem

Türkiye’de her belediye kendi meclis kararıyla bir "İlan, Reklam ve Tabela Yönetmeliği" çıkarıyor: tabelanın cephede kaç santim yüksekliği aşamayacağı, kat hizasını geçip geçemeyeceği, ışıklı olup olamayacağı, yatay mı dik mi asılacağı, tarihî dokuda hangi rengin kullanılacağı ilçeden ilçeye değişiyor. Esnaf bu kuralları çoğu zaman tabela asıldıktan sonra, zabıta tutanağı ya da söküm yazısıyla öğreniyor. Tabelacı yeniden üretiyor, esnaf iki kez ödüyor.

Üstüne 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilan ve reklam vergisi geliyor: yarım metrekareyi aşmayan ışıksız kimlik levhaları dışındaki tabelalar vergiye tabi ve beyanın her yıl ocak sonuna kadar verilmesi gerekiyor. Metrekare hesabı, ışıklı-ışıksız ayrımı ve tarife farkları esnafın kafasını karıştırıyor; eksik beyan cezayla, hiç beyan etmemek gecikme zammıyla dönüyor.

Çözüm

• Fotoğraftan ölçü: esnaf cepheyi, üzerinde referans kartı (A4 kâğıt ya da kapı yüksekliği) olacak şekilde çeker; yapay zekâ cephe genişliğini, kat hizasını, vitrin üst kotunu ve mevcut tabelanın metrekaresini çıkarır.
• Kural motoru: ilçe yönetmelikleri madde madde dijitalleştirilir. Sistem "bu cephede en fazla 60 cm yükseklik, kat silmesini geçmeyecek, kutu harf ışıklı olabilir" gibi net bir izin zarfı çizer.
• Tasarım kontrolü: tabelacının çizimi zarfın üstüne bindirilir; aşan kısım kırmızıyla işaretlenir, üretimden önce düzeltilir.
• Başvuru dosyası: belediyenin istediği vaziyet fotoğrafı, ölçülü görünüş, malzeme ve aydınlatma bilgisi, gerekirse statik uygunluk için anlaşmalı mühendis imzası ve kat malikleri muvafakat örneğiyle hazır dosya.
• Vergi beyanı: metrekare ve tarife sınıfına göre yıllık ilan-reklam vergisi hesabı, beyan taslağı ve ocak ayı hatırlatması.

Neden şimdi?

Büyükşehirler cadde ve tarihî alanlarda tabela sadeleştirme uygulamalarını yoğunlaştırıyor; yönetmeliğe uymayan ışıklı tabelaların zabıta tarafından söküldüğü haberleri sıklaştı. Görüntüden ölçü çıkarma ve uzun mevzuat metnini kurala çevirme artık yapay zekâyla küçük bir ekibin birkaç ayda kurabileceği işler.