Erişimli: Web Siteleri ve E-Ticaret İçin Türkçe Erişilebilirlik Denetimi ve Düzeltme

Problem

21 Haziran 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kamu kurumlarının yanı sıra bankalar, özel hastaneler, özel okullar, ulaşım şirketleri ve e-ticaret hizmet sağlayıcıları gibi vatandaşların sık kullandığı özel kuruluşların web siteleri ve mobil uygulamalarının WCAG 2.2 esas alınarak erişilebilir olmasını öngörüyor; e-ticaret için tanınan geçiş süresi 2027’de doluyor. Aynı dönemde AB Erişilebilirlik Yasası (Direktif 2019/882) 28 Haziran 2025’te uygulanmaya başladı ve AB’deki tüketicilere satış yapan Türk e-ihracatçıları da kapsıyor. Buna karşın Türkiye’deki sitelerin büyük kısmında görsel alternatif metni yok, form alanları etiketsiz, renk kontrastı yetersiz. KOBİ’lerin ve ajansların elinde ise İngilizce, teknik ve öncelik vermeyen raporlar üreten araçlar var.

Çözüm

• Türkçe tarama raporu: Site haritasındaki sayfalar WCAG 2.2 A ve AA ölçütlerine göre taranır; her sorun "kimi etkiler, ne kadar önemli, nasıl düzeltilir" diye sade Türkçeyle anlatılır.
• Yapay zekâ ile düzeltme önerisi: Ürün görselleri için Türkçe alternatif metin, eksik form etiketleri ve ARIA önerileri; geliştiriciye kopyalanabilir kod parçası olarak sunulur.
• Platform eklentileri: Yaygın e-ticaret altyapıları için ürün görseline toplu alternatif metin yazan eklenti.
• İnsan testi: Görme engelli ve motor engelli test kullanıcılarından oluşan ağ, ekran okuyucu ve klavyeyle kritik akışları (sepete ekleme, ödeme) test eder; test kullanıcıları ücret alır.
• Erişilebilirlik beyanı ve takip panosu: Genelge ve AB mevzuatına uygun beyan taslağı, ilerleme puanı ve her yeni sürümde otomatik yeniden tarama.

Neden şimdi?

Türkiye’de dijital erişilebilirlik 2025/10 sayılı Genelge ile ilk kez açık bir yükümlülüğe dönüştü ve süreler işlemeye başladı; Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi ölçüm ve izleme araçları üzerinde çalışıyor. AB pazarına satış yapan e-ihracatçılar için Avrupa Erişilebilirlik Yasası artık bir müşteri ve pazaryeri şartı. Görsel tanıma ve dil modelleri, binlerce ürün görseline anlamlı Türkçe alternatif metin yazmayı ilk kez ucuz hâle getirdi.