Eşik: Gürültülü Fabrikalar İçin Sahada Odyometri, Kulak Koruyucu Uyum Testi ve İşitme Kaybı Erken Uyarısı

Problem

Metal, tekstil, mobilya, maden ve gıda üretiminde binlerce çalışan her gün 85 dB(A) üzerinde gürültüye maruz kalıyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre yetişkinlerdeki işitme kaybının yaklaşık %16’sı mesleki gürültüden kaynaklanıyor. Buna rağmen Türkiye’de SGK kayıtlarında gürültüye bağlı işitme kaybı çok az görünüyor; akademik çalışmalar bunun düşük görülme değil, eksik ölçüm ve değerlendirme sorunu olduğunu söylüyor. Periyodik muayenelerde odyometri ya hiç yapılmıyor ya gürültülü bir revir odasında yapılıyor; sonuçlar kâğıtta kalıyor, bir önceki yılla karşılaştırılmıyor. Kulak tıkacı dağıtılıyor ama doğru takılıp takılmadığını kimse ölçmüyor.

Çözüm

• Sessiz kabinli mobil test aracı fabrikaya gelir; vardiya aralarında 40–60 çalışana odyometri yapılır.
• Kulak koruyucu uyum testi: çalışanın kendi kulaklığı ya da tıkacıyla gerçek koruma değeri ölçülür, yanlış takan çalışana yerinde eğitim verilir.
• Gün boyu kişisel gürültü dozimetrisiyle bölüm bazlı gürültü haritası çıkarılır.
• Yapay zekâ, her çalışanın odyogram geçmişini yaş ve cinsiyet beklentisine göre düzeltip anlamlı eşik kaymasını işaretler; işyeri hekimi onaylamadan hiçbir sonuç kesinleşmez.
• İşverene yönetmeliğe uygun dosya: risk değerlendirmesine girecek ölçümler, eşik kayması olan çalışanlar, hangi bölümde hangi önlemin önce alınacağı.

Neden şimdi?

Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik 80 ve 85 dB(A) eylem değerleri ile 87 dB(A) sınır değeri koyuyor ve maruz kalan çalışanlar için işitme kontrolünü öngörüyor; denetimler ve meslek hastalığı davaları arttıkça işveren belgeye dayalı koruma istiyor. Tablet tabanlı, kabinsiz kalibre odyometreler ve bulutta odyogram arşivi, bu hizmeti bir hastane ünitesine gerek kalmadan sahaya taşımayı ucuzlattı.