Faz: Prize Takılan Sensörlerle Şebeke Kalitesi Haritası ve Cihaz Hasarında Kanıt Dosyası

Problem

Bir fırının hamur makinesi, bir eczanenin ilaç dolabı ya da bir evin buzdolabı voltaj dalgalanmasıyla yandığında, sahibinin elinde "elektrik gidip geldi" demekten başka kanıt yok. Dağıtım şirketi hasarın şebekeden kaynaklandığını gösteren veri istiyor; başvuru süresi kısa, servis raporları belirsiz ve çoğu kişi uğraşmaktan vazgeçiyor. Öte yandan bir fabrika yeri seçen yatırımcı, bir veri merkezi ya da elektrik hasarı primini fiyatlayan bir sigortacı, hangi mahallede şebekenin ne kadar kaliteli olduğunu bilmiyor. Bu veri dağıtım şirketlerinin elinde ve dışarıya açık değil.

Çözüm

• Prize takılan sensör: gerilim, frekans, harmonik bozulma ve kesintileri saniye çözünürlüğünde, değiştirilemez zaman damgasıyla buluta kaydeder; kesintide dahili pil sayesinde kaydı sürdürür.
• Kanıt dosyası: cihaz yandığında olay anının gerilim kaydı, bölgedeki diğer sensörlerin aynı andaki verisi ve servis raporu şablonu tek PDF’de birleşir; yapay zekâ başvuru dilekçesini hazırlar.
• Fatura kontrolü: EPDK’nın 2025 düzenlemesiyle başvurusuz ödenmesi gereken kesinti tazminatlarının faturaya yansıyıp yansımadığını kendi kayıtlarıyla karşılaştırır.
• Şebeke Kalitesi Endeksi: binlerce sensörün anonim verisi mahalle ve OSB ölçeğinde kesinti sıklığı, ortalama süre ve gerilim kalitesi puanına dönüşür; kurumsal müşteriler panodan ya da API ile erişir.

Neden şimdi?

EPDK 2025’te Kalite Yönetmeliği’nde yaptığı değişiklikle kesinti tazminatlarının başvuru olmadan, gerekirse faturadan mahsup edilerek ödenmesini öngördü; tüketiciler artık bu hakların takibine daha çok ilgi gösteriyor. Elektrikli ısıtma, ısı pompası, elektrikli araç şarjı ve çatı güneş sistemleri dağıtım şebekesinde gerilim dalgalanmalarını artırıyor. ABD’de Whisker Labs’ın prize takılan sensör ağı, bu tür bir verinin sigortacılar ve şebeke işletmecileri için değerli olduğunu gösterdi; Türkiye’de karşılığı yok.