Flama: Kayak Merkezleri İçin Pist Kaza Kaydı, İlk Yardım Koordinasyonu ve Kara Nokta Analizi

Problem

Türkiye’de kayak merkezlerinde pist güvenliğinin büyük kısmını Jandarma Arama Kurtarma (JAK) timleri, merkezin pist görevlileri ve ilk yardım istasyonları birlikte yürütüyor. Basına yansıyan Jandarma verilerine göre yalnızca Palandöken’de 2025-2026 sezonunda, 641’i yaralanma olmak üzere 1.500’ü aşkın olaya müdahale edildi. Ancak bu olayların kaydı dağınık: jandarmanın kendi formu, merkezin defteri, ilk yardım istasyonunun kâğıt kayıtları ve hastanenin dosyası birbirine bağlı değil.

Bu dağınıklığın sonucu, merkezin kendi pistlerindeki riski göremiyor olması. Hangi virajda, hangi saatte, hangi kar koşulunda ve hangi kayakçı profilinde kaza yoğunlaşıyor; ağ, şilte ve uyarı levhası nerede eksik? Bu sorulara verilecek cevap çoğu zaman yok. Türkiye’de kayak merkezlerine özgü kapsamlı bir pist güvenliği yönetmeliği bulunmuyor; kask zorunluluğu gibi kurallar bile valilik genel emirleriyle, il il uygulanıyor. Bir dava ya da sigorta talebinde işletme, pist işaretlemesini ve müdahalesini belgelemekte zorlanıyor.

Çözüm

• Pistte hızlı kaza kaydı: Pist görevlisi ya da ilk yardımcı, internet yokken de çalışan uygulamayla konumu, fotoğrafı ve olayın sesli anlatımını kaydeder; yapay zekâ anlatımı standart kaza formuna (yaralanma bölgesi, mekanizma, ekipman, kask, kar durumu) döker, görevli kontrol edip onaylar.
• Ortak müdahale ekranı: Olay açıldığı anda merkezin ilk yardım istasyonu, kar motosikleti ekibi ve yetki verilirse JAK timi aynı olayı haritada görür; tahliye, 112’ye devir ve hastane bilgisi zaman damgasıyla işlenir.
• Günlük pist kontrol listesi: Sabah açılışında ağ, şilte, levha ve kapalı alan işaretlerinin fotoğraflı kontrolü; eksikler sorumluya iş emri olarak düşer. İşletme, o gün pistin nasıl işaretlendiğini belgeleyebilir.
• Kara nokta analizi: Sezon boyunca biriken kayıtlar pist haritası, saat, hava ve kar verisiyle birleştirilir; yapay zekâ kazaların yoğunlaştığı kesimleri ve koşulları gösterir, işaretleme ya da pist düzenlemesi önerir.
• Pist güvenlik dosyası ve eğitim: Sezon sonu raporu (işletme, il özel idaresi, sigortacı ve federasyon için), pist ekiplerine ilk yardım ve kar üstünde hasta taşıma eğitimi programı.

Neden şimdi?

Kayak merkezleri her yıl daha çok yeni başlayanı ağırlıyor ve kalabalık pistlerde çarpışma riski artıyor. Avrupa’da güvenlik kuralları sıkılaşıyor; İtalya 2025’te kaskı tüm kayakçılar için zorunlu hâle getirdi, Norveç ve Yeni Zelanda gibi ülkeler kayak kazaları için ulusal kayıt sistemleri kurdu. Türkiye’de ise henüz merkezler arası karşılaştırılabilir bir kaza verisi yok. Akıllı telefon, çevrimdışı harita ve Türkçe konuşmayı yazıya çevirebilen yapay zekâ, pist görevlisinin kayıt yükünü ilk kez gerçekten azaltabilecek düzeyde.