Gözden: Kurumların Yapay Zekâ ile Ürettiği Metinleri İnsan Editörün Kaynak Kontrolü ve Son Okumayla Onayladığı Abonelik

Problem

Kurumlar yapay zekâ ile metin üretmeye hızla başladı; ama bu metinler kendinden emin bir dille yanlış rakam, var olmayan kaynak, eskimiş mevzuat ya da başka bir sitenin cümlesini içerebiliyor. Bir bankanın blogunda yanlış faiz kuralı, bir ilaç firmasının bülteninde dayanaksız sağlık iddiası ya da bir şirket raporunda uydurma bir istatistik hem itibar hem de hukuki risk demek. Kurumların çoğunda bu metinleri doğrulayacak editör yok; iletişim ekipleri “yapay zekâ yazdı, ben de baktım” noktasında kalıyor.

Çözüm

• İddia çıkarımı: Yapay zekâ, metindeki her olgusal iddiayı (rakam, tarih, alıntı, mevzuat, sağlık ve finans ifadesi) ayrı ayrı listeler.
• İnsan editörle doğrulama: Editör her iddiayı birincil kaynakla (resmî istatistik, mevzuat metni, şirket açıklaması) karşılaştırır; doğrulanamayanı işaretler ya da düzeltir.
• Son okuma ve üslup: Yazım, anlatım ve kurum üslup kurallarına uyum kontrol edilir; intihal ve kaynak gösterilmeden alınmış cümle taraması yapılır.
• Doğrulama kaydı: Her metne iddia-kaynak tablosu, editör adı ve onay tarihi eklenir; kurum isterse metnin altına “editör onaylı” ibaresi koyar.
• Kotalı abonelik ve hızlı hat: Aylık kelime kotası, 24 saat standart ve 4 saat acil teslim seçeneği.

Kurucunun avantajı ve işleyiş

• Kurucu, bir haber ajansında ve bağımsız bir doğrulama platformunda yıllarca editörlük ve doğrulama editörlüğü yapmış bir gazeteci: birincil kaynağa gitmeyi, rakamı resmî bülteninden kontrol etmeyi ve “emin değilsen yayımlama” refleksini iş modeline dönüştürüyor.
• Editör havuzu, kurucunun tanıdığı haber merkezi, ekonomi ve sağlık muhabirliği geçmişi olan gazetecilerden oluşur; her editör kendi uzmanlık alanındaki metinleri alır.
• İş akışı tamamen çevrim içi: müşteri metni panele ya da API’ye bırakır, yapay zekâ iddiaları çıkarır, editör doğrular, kayıtla birlikte geri gönderir.
• Müşteriye kurumsal iletişim ve pazarlama yöneticileri, içerik ajansları ve uyum (compliance) birimleri üzerinden ulaşılır; kurucunun yapay zekâ kaynaklı hatalar üzerine yazdığı yazılar ve bülten okur kanalıdır.

Neden şimdi?

TÜİK’e göre üretken yapay zekâ kullandığını belirten bireylerin oranı 2025’te yaklaşık %19, yapay zekâ kullanan girişimlerin oranı ise %7,5 düzeyine çıktı ve kullanımın en yaygın olduğu alan pazarlama ve satış oldu. Ticaret Bakanlığı’nın Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde yaptığı son değişiklikler ve Reklam Kurulu’nun yanıltıcı içeriklere verdiği cezalar, kurumların yayımladığı her iddiadan sorumlu olduğunu hatırlatıyor. AB ile çalışan şirketler için AB Yapay Zekâ Tüzüğü’nün şeffaflık yükümlülükleri de insan denetiminin kayıt altına alınmasını değerli kılıyor.