Halka: Geleneksel Çalgı Yapımcıları İçin Meyve Bahçesinden Kurtarılan, Ses Ölçümlü ve Yıllandırılmış Çalgılık Ağaç Bankası

Problem

Oyma tekneli bağlamada en makbul ağaç dut; ud ve kanunda ceviz, akçaağaç, ladin ve benzeri türler aranıyor. Usta bu ağacı çoğu zaman tanıdık oduncudan, köy bahçesinden ya da kerestecinin köşesinden, ne zaman kesildiği ve nasıl kuruduğu belli olmadan buluyor. Doğru kurumamış teknenin çatlaması aylarca emeği çöpe atıyor. İyi ağaç bulmak zorlaştıkça piyasada kompozit tekneli sazlar çoğalıyor. Öte yandan bahçe yenilemesinde kesilen yaşlı dut ve ceviz ağaçlarının önemli kısmı yakacak odun olarak gidiyor.

Çözüm

• Kaynak ağı: Malatya, Elazığ, Tokat ve Ege’de bahçe yenileyen üreticilerden, belgesiyle birlikte ağaç alımı. Ağaç yakacak fiyatının üstünde alınıyor, kesim ve nakliye bizden.
• Biçim ve yıllandırma: Ağaç tekne kütüğü, sap kalası ve kapaklık levha olarak biçiliyor, uçları mumlanıyor. Isı ve nem sensörlü depoda doğal yolla yıllandırılıyor.
• Parça karnesi: Her parça için tür, kaynak köy, kesim tarihi, yoğunluk, nem, yıllık halka sıklığı ve telefonla kaydedilen vuruş sesinden çıkan rezonans frekansı. Yapay zekâ bu verilerden parçanın tekne, sap ya da kapak için uygunluğunu derecelendiriyor.
• Yıllandırma hesabı: Usta bugün kestirilen bir kütüğü ayırtıp taksitle öder, iki üç yıl sonra kurumuş ve son ölçümü yapılmış olarak teslim alır.
• Ölçüm raporu: Ustanın kendi elindeki ağaç için aynı ölçümler ücret karşılığı yapılıyor.

Neden şimdi?

Ucuz kompozit ve ithal çalgılarla rekabet eden el yapımı çalgıda ayırt edici olan şey artık ağacın hikâyesi ve kanıtı. Telefon mikrofonu ve ucuz nem ölçerle yapılan ölçümler, eskiden yalnızca ustanın kulağına bırakılan kararı kayıt altına alınabilir kılıyor. Yurt dışındaki alıcılar da ağacın kaynağını giderek daha çok soruyor.