Harman: Fındık İçin Köy Başında Kiralık Kurutma Hattı ve Aflatoksin Önleme

Problem

Türkiye dünya fındık üretiminin yaklaşık üçte ikisini karşılıyor, ama hasat sonrası kurutma büyük ölçüde havaya bağlı. Ağustos sonu yağmurları fındığı harmanda nemli bırakıyor; üreticiler fındığı kurutmak için Şebinkarahisar’a, hatta Bayburt’a kadar taşıyor. Geç ve düzensiz kurutma küf ve aflatoksin riskini artırıyor. Avrupa Birliği’nin aflatoksin sınırları çok düşük; RASFF bildirimleri ve iadeler her yıl ihracatçının gündeminde. Kurutma makinesi tek bir küçük üretici için pahalı, belediye ve oda ünitelerinin sayısı ise sınırlı.

Çözüm

• Fındık kabuğu ya da pelet yakan, ısı geri kazanımlı, römork veya konteynerle taşınabilen kesikli kurutma hatları; her hat sezonda bir köy grubuna hizmet verir.
• Üretici telefonundan sıra alır. Hava tahmini ve sıradaki tonaja bakan planlayıcı, yağmur öncesi kapasiteyi en riskli partilere ayırır.
• Her partinin giriş ve çıkış nemi, sıcaklık eğrisi ve süresi kayda geçer; hedef nemin altına inmeyen fındık teslim edilmez.
• Kayıtlı partiler "kontrollü kurutulmuş" olarak kırıcı ve ihracatçılara sunulur, üreticiye kilo başı prim döner.

Neden şimdi?

2025’teki zirai don ve son yılların yağışlı hasat dönemleri, kurutmanın hâlâ havaya bırakıldığını acı biçimde gösterdi. İhracatçılar ve büyük alıcılar tedarik zincirinde izlenebilir kurutma kaydı istiyor. Ucuz nem sensörleri ve yerel biyokütle yakıtla küçük ölçekli bir kurutma hattı artık sezonluk kiralama modeliyle kendini çıkarabiliyor.