Hatai: Otel, Restoran ve Yurt Dışı Projeleri İçin Yapay Zekâ ile Tasarlanıp İznik ve Kütahya Atölyelerinde Elde Boyanan Mimari Çini Panolar

Problem

İznik ve Kütahya’daki çini atölyelerinin çoğu bugün geçimini hediyelik tabak ve kâseden sağlıyor; bu ürünler fabrikasyon baskı ve ithal taklitlerle fiyat rekabetine giriyor. Oysa asıl katma değer mimari çinide: otel lobileri, restoranlar, Körfez’deki villalar, yurt dışındaki kültür merkezleri ve camiler. Bu işi alan alıcı tarafı ise zorlanıyor: hangi atölyenin hangi ölçekte iş yapabildiği belli değil, pano tasarımı için haftalarca yazışılıyor, fiyat ve termin standart değil, teslim edilen karolar bazen numara planı olmadan, renk farkıyla ya da yanlış ölçüyle geliyor. Atölye tarafında ise ustalar boyamak yerine vaktini teklif çizmekle ve kaybedilen ihalelerle harcıyor.

Çözüm

• Ölçüden tasarıma: Mimar duvarın ölçüsünü, kapı ve pencere boşluklarını ve fotoğrafını yükler. Yazılım, ustaların çizip lisansladığı rumi, hatai, saz yolu ve bulut motiflerinden oluşan kütüphaneden bordür, köşe ve göbek düzenini ölçüye oturtur; yapay zekâ farklı kompozisyon seçeneklerini duvarın fotoğrafı üzerinde gösterir.
• Anında teklif: Karo adedi, renk sayısı (özellikle mercan kırmızısı gibi zor renkler), fırın yükü ve kırık payı hesaplanır; fiyat ve termin dakikalar içinde çıkar.
• Atölyelere paylaştırma: Onaylanan proje, kapasitesi ve kalite puanı uygun olan atölyelere bölünür. Her karo sır pişiriminden önce ve sonra fotoğraflanır; renk sapması olan parçalar teslimden önce yeniden yapılır.
• Numaralı montaj planı: Her karo arkasından numaralanır, sandıklanır; yurt dışındaki uygulayıcı için montaj planı ve video rehberi hazırlanır, büyük projelerde Türkiye’den denetçi gider.
• Ustaya adil pay: Motif kütüphanesine çizim veren ustalar her kullanımda telif payı alır; atölyeler ödemeyi aşamalı ve zamanında alır.

Neden şimdi?

Kütahya Çinisi 2005’te, İznik Çinisi 2009’da TÜRKPATENT’te coğrafi işaret olarak tescil edildi; menşe güvencesi yurt dışındaki alıcıya anlatılabilir bir değer. İznik Çini Eğitim ve Öğretim Vakfı’nın Marmaray istasyonları için ürettiği büyük panolar, mimari ölçekte talebin ve üretim becerisinin var olduğunu gösterdi. Bugün görüntü üreten yapay zekâ modelleri, ölçüye özel kompozisyon önermeyi ve duvar üzerinde göstermeyi küçük bir ekibin yapabileceği bir işe çevirdi; usta ise yine elle boyuyor, yalnızca teklif ve çizim yükünden kurtuluyor.