Ilık: Orta Ölçekli Çamaşırhaneler İçin Ölçerek Başlayan Atık Su Isısı ve Durulama Suyu Geri Kazanım Modülü

Problem

Bir çamaşırhanenin en büyük gideri suyu ısıtmak. Yıkama suyu 40–80 dereceye ısıtılıyor, iş bitince hâlâ ılık ya da sıcak hâlde kanalizasyona akıyor; giren şebeke suyu ise mevsime göre 10–20 derecede. Son durulamadan çıkan neredeyse temiz su da doğrudan atılıyor. Büyük tesisler bunun için tünel yıkama makinesi ve ısı eşanjörüne yatırım yaptı; ama günlük birkaç ton işleyen otel çamaşırhaneleri, hastane çamaşırhaneleri ve bağımsız orta ölçekli tesisler “ne kadar kazanırım” sorusuna güvenilir cevap alamadığı için yatırım yapmıyor. Satıcıların kataloglarındaki tasarruf yüzdeleri tesisin gerçek akışına uymuyor; tiftik ve lif eşanjörü tıkıyor; hibe ve teşvik süreçleri ise küçük işletmeye karmaşık geliyor.

Çözüm

• Önce ölçüm: iki hafta boyunca tahliye ve giriş hatlarına takılan debi ve sıcaklık sensörleri, gaz ya da buhar sayacı okumasıyla birlikte tesisin gerçek profilini çıkarır.
• Yapay zekâ ile tasarruf modeli: makine programları, yıkama sıcaklıkları ve vardiya düzeninden geri kazanılabilir ısı ve su hesaplanır; geri ödeme süresi aralığıyla birlikte, abartısız bir teklif çıkar.
• Standart modül: tiftik filtresi, atık su tamponu, kendinden temizlenen eşanjör ve durulama suyu yeniden kullanım tankından oluşan, kızak üstünde gelen ve birkaç günde bağlanan ünite.
• Hijyen kuralları: geri kazanılan durulama suyu yalnızca ön yıkama ve ana yıkamada kullanılır; son durulama her zaman temiz suyla yapılır, hastane tekstilinde ayrı ayar uygulanır.
• Hibe ve belge dosyası: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın verimlilik artırıcı proje desteği ve su verimliliği belgesi için gereken ölçüm ve proje dosyası hazırlanır.
• Ölçümlü tasarruf raporu: kurulumdan sonra modül sürekli izlenir; aylık kWh, metreküp ve karbon tasarrufu raporu otelin ve müşterilerin sürdürülebilirlik raporlarına girer.

Neden şimdi?

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 27 Aralık 2024’te yayımlanan Su Verimliliği Yönetmeliği, su verimliliği planı ve belgelendirme sistemini getirdi; strateji belgesi sanayide 2030 için yaklaşık %30 su verimliliği hedefi koyuyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın verimlilik artırıcı proje desteği, uygun projelerde yatırım bedelinin %30’una kadar hibe sağlıyor. Ekipman üreticilerinin saha verilerine göre çamaşırhanede atık su ısı geri kazanımı su ısıtma enerjisinde yaklaşık %25–50 tasarruf sağlayabiliyor. Doğal gaz ve su fiyatlarındaki artış, geri ödeme süresini orta ölçekli tesisler için de makul seviyeye indirdi.