İskele: Kesik Kozadan Araştırma Dereceli İpek Fibroini ve Serisin Tedariki

Problem

İpek fibroini; biyouyumlu, vücutta yavaş çözünen ve film, sünger, hidrojel ya da lif hâline getirilebilen bir protein. Türkiye’de doku mühendisliği ve biyomalzeme üzerine çalışan çok sayıda grup var ama fibroinin büyük kısmını kendileri hazırlıyor: kozayı kaynatıp serisinden arındırmak, çözmek, günlerce diyaliz etmek ve konsantre etmek. Bu süreç bir yüksek lisans öğrencisinin haftalarını alıyor ve laboratuvardan laboratuvara, hatta partiden partiye farklı sonuç veriyor; yayın ve ürünleşme aşamasında tekrarlanabilirlik sorunu çıkıyor. İthal hazır çözelti ise döviz bazlı, pahalı, soğuk zincir gerektiriyor ve uzun sürede geliyor. Öte yandan tohum üretiminde kelebeğin delip çıktığı kozalar çekilemediği için düşük değerle elden çıkarılıyor.

Çözüm

• Ham madde: Kozabirlik’in tohum üretiminden çıkan kesik kozalar ve filatüre uygun olmayan çift kozalar.
• Standart ürünler: %5–7 fibroin çözeltisi, liyofilize fibroin tozu, düşük ve yüksek molekül ağırlıklı seriler, film, sünger iskele ve elektroeğirme kitleri; kozmetik Ar-Ge için serisin tozu.
• Her lot için analiz sertifikası: serisin arındırma süresi, molekül ağırlığı dağılımı, konsantrasyon, endotoksin ve mikrobiyal yük.
• Formülasyon asistanı: araştırmacının hedeflediği bozunma süresi, mekanik dayanım ve form bilgisini, tesisin geçmiş lot verisiyle eşleştirip uygun seri ve işlem önerisi veren, kaynaklarını gösteren bir yapay zekâ aracı.
• Sözleşmeli geliştirme: girişim ve şirketlere özel formülasyon, numune üretimi ve ölçek büyütme desteği.

Neden şimdi?

ABD’de ipek fibroini bazlı cerrahi iskele ve enjekte edilebilir ürünler pazara çıktı; fibroin akademik bir merak olmaktan çıkıp tıbbi ürünlere giren bir hammadde oldu. Türkiye’de TÜBİTAK ve üniversite projelerinde biyomalzeme çalışmaları artıyor, ithal sarf malzemesindeki kur riski araştırmacıyı yerli tedarike yöneltiyor. Koza üretiminin yeniden büyümesi, kesik koza arzını da düzenli hâle getiriyor.