İşmar: Hastane, Belediye ve Noter Masalarında Bir Dokunuşla Canlı İşaret Dili Tercümanı ve Anlık Türkçe Altyazı

Problem

İşitme engelli bir kişi hastane danışmasında, belediye veznesinde ya da noterde çoğu zaman kâğıda yazışarak ya da yanında getirdiği bir yakınıyla derdini anlatabiliyor. Bu hem mahremiyeti bozuyor hem de tıbbi ve hukuki konularda yanlış anlaşılmalara yol açıyor. Kamudaki görüntülü hatlar ve bazı büyük şirketlerin çağrı merkezleri değerli ama yalnızca kendi hizmetleri için; özel bir hastane ya da küçük bir kurumun kendi tercümanını kadroda tutması ise ekonomik değil. Yaşlılıkta işitmesini kaybeden ve işaret dili bilmeyen milyonlarca kişi için de gişede konuşulanı yazıya döken basit bir araç yok.

Çözüm

• Masadaki tablet ya da kurumun QR kodu: işitme engelli kişi dokunur, ortalama 30 saniyede TİDYES belgeli bir tercümana görüntülü bağlanır; tercüman görevliyle konuşmayı karşılıklı aktarır.
• Anlık altyazı modu: işaret dili bilmeyen işitme kayıplı kişiler için görevlinin konuşması yapay zekâyla büyük puntolu Türkçe altyazıya çevrilir; kişi isterse yazarak ya da konuşarak yanıt verir.
• Randevulu tercüman: ameliyat onamı, noter işlemi, mahkeme öncesi görüşme gibi uzun işlemler için önceden ayarlanan tercüman.
• Kurum paneli: kullanım raporu, erişilebilirlik raporlaması için kanıt, personele kısa "işitme engelli müşteriyle iletişim" eğitimi.
• Tercüman ağı: farklı şehirlerden, esnek saatlerle uzaktan çalışan belgeli tercümanlar; yapay zekâ sık kullanılan kurum terimlerinden tercümana anlık terim kartı hazırlar.

Neden şimdi?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın TÜİK verilerine dayanan açıklamasına göre işitme engelliler nüfusun yaklaşık %1,1’ini oluşturuyor. Sağlık Bakanlığı’nın Engelsiz Sağlık İletişim Merkezi (ESİM) birkaç tercümanla günde onlarca ila yüzlerce görüntülü görüşme yaptığını açıkladı; Turkcell gibi şirketler de kendi müşterileri için ayda binlerce görüntülü işaret dili görüşmesi bildiriyor. Talep kanıtlandı ama kurumların masasına takılabilen ortak bir hizmet yok. Türkçe konuşmayı yazıya çeviren modellerin olgunlaşması da altyazı modunu ilk kez ucuz ve güvenilir kılıyor.