İzci: Türk Yayınevlerinin Kitaplarını Dizi-Film Yapımcılarına ve Yabancı Yayınevlerine Öneren Uyarlama ve Telif Satış Ajansı

Problem

Türk dizileri 170’ten fazla ülkede izleniyor ve Kültür ve Turizm Bakanlığı açıklamalarına göre dizi ihracatı 1 milyar doları aşmış durumda; buna rağmen yapımcılar sürekli yeni hikâye arıyor ve senaryoların büyük kısmı sıfırdan yazılıyor. Öte yanda yüzlerce küçük ve orta ölçekli yayınevinin kataloğunda uyarlanmaya uygun roman, anı ve gerçek hikâye bekliyor; bu yayınevlerinin ne telif departmanı ne de yapımcılarla ilişkisi var. Yabancı yayınevleri de Türkçe okuyamadığı için yalnızca birkaç büyük ajansın önerdiği sınırlı listeyi görüyor.

Çözüm

• Katalog taraması: Yayınevinin kataloğu yapay zekâ yardımıyla özetlenir, tür, karakter, dönem ve mekân bilgisiyle etiketlenir; editörler uyarlama ve çeviri potansiyeli en yüksek kitapları okuyup seçer.
• Uyarlama dosyası: Seçilen her kitap için sinopsis, bölüm/ sezon potansiyeli, karakter haritası, hedef platform önerisi ve hak durumu (ses, görüntü, çeviri hakları kimde) tek dosyada hazırlanır.
• Örnek çeviri: Yabancı yayınevleri için profesyonel çevirmenin yaptığı 30–50 sayfalık İngilizce örnek çeviri ve okuyucu raporu.
• Satış ve müzakere: Dosyalar yapımcı, platform ve yabancı yayınevlerinin içerik ve telif yöneticilerine kişisel olarak sunulur; Frankfurt, Londra ve İstanbul fuarlarında randevulu görüşmeler yapılır.
• Destek yönlendirmesi: Yabancı yayınevine Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın TEDA çeviri desteği başvurusunda yardımcı olunur.

Kurucunun avantajı ve işleyiş

• Kurucu, uzun yıllar gazetenin kültür-sanat servisinde muhabir ve editör olarak çalışmış, yazarlar, yayıncılar, yapımcılar ve senaristlerle güçlü bir kaynak ağı kurmuş bir gazeteci: kimin ne aradığını ve hangi hikâyenin “manşet” olabileceğini biliyor.
• Haberde hikâye seçme ve bir sayfada anlatma becerisi, uyarlama dosyasının en kritik parçası olan tek sayfalık sunuma dönüşüyor.
• İş akışı uzaktan: yayınevinden dijital katalog alınır, okuma editörleri ve çevirmenler evden çalışır, sunumlar görüntülü toplantı ve fuarlarda yapılır.
• Yapımcılara ve yabancı yayınevlerine ayda bir “Türkiye’den okunacaklar” e-bülteni gönderilir; bülten ilişkiyi sıcak tutan okur kanalıdır.

Neden şimdi?

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın açıkladığı bölüm başına 100 bin dolara varan dizi ihracat desteği ve küresel yayın platformlarının yerel içerik yatırımları, uyarlanabilir hikâyeye talebi artırıyor. TEDA programı yıllardır Türk eserlerinin yabancı dillerde yayımlanmasını destekliyor; ama küçük yayınevleri bu fırsatları kullanacak telif uzmanlığına sahip değil. Yapay zekâ ile katalog özetleme ve ilk okuma maliyetinin düşmesi, yüzlerce kitabı tarayan bir izcilik hizmetini küçük bir ekiple mümkün kılıyor.