Kafes Defteri: Alabalık Çiftlikleri İçin Oksijen Alarmı ve Yem Takibi

Problem

TÜİK’e göre Türkiye’de 2024’te yetiştiricilik üretimi 577 bin ton civarındaydı; bunun yaklaşık 171 bin tonu iç sularda ve neredeyse tamamı alabalıktı. Bu üretimin önemli kısmı dere kenarındaki havuzlarda ve baraj göllerindeki kafeslerde çalışan, kayıtlarını hâlâ deftere ya da hafızaya tutan küçük ve orta ölçekli işletmelerden geliyor.

Yaz aylarında su ısınınca ya da gece debi düşünce çözünmüş oksijen hızla azalabiliyor ve birkaç saat içinde toplu ölüm yaşanabiliyor. Yem, işletmenin en büyük gider kalemi; ama çoğu üretici hangi havuzda ne kadar yem verdiğini, yemin kaç kilo balığa dönüştüğünü ve ne zaman hasat etmesi gerektiğini net bilmiyor.

Çözüm

• Havuz girişine ve kafeslere takılan çözünmüş oksijen ve sıcaklık sensörü; eşik altına inildiğinde gece de olsa telefon araması ve SMS ile alarm.
• Bakıcı, "3 numaralı havuza 40 kilo yem verdim, 12 ölü çıktı" diye sesli mesaj bırakır; yapay zekâ bunu havuz bazında yem, ölüm ve tartım kaydına çevirir.
• Su sıcaklığına ve balık boyuna göre günlük yemleme önerisi, yem dönüşüm oranı ve biyokütle tahmini; hasat ve satış planı.
• Bakanlık denetimlerinde ve alıcıların istediği izlenebilirlik için hazır kayıt: yem partileri, ilaç ve aşı uygulamaları, hastalık olayları.

Neden şimdi?

Kuraklık ve sıcak yazlar iç sulardaki debiyi ve oksijeni daha sık kritik eşiğe indiriyor. Yem fiyatları üreticinin kârını sıkıştırırken ihracatçı ve zincir market alıcıları izlenebilirlik kaydı talep ediyor. Ucuzlayan sensörler ve sesli kaydı yapılandırabilen yapay zekâ, bilgisayar kullanmayan bakıcının bile veri girmesini mümkün kılıyor.