Kalas: Dizi ve Film Setlerinde Atık Ayrıştırma, Dekorun İkinci Hayatı ve Yeşil Yapım Raporu

Problem

Bir dizi sezonu, haftada bir bölüm temposuyla aylarca süren bir şantiye gibi çalışıyor: her gün yüzlerce kişilik catering, tek kullanımlık bardak ve tabaklar, sahne için boyanmış kontrplak ve MDF duvarlar, kumaş, köpük ve sezon sonunda topyekûn sökülen dekorlar. Bu malzemenin büyük kısmı ayrıştırılmadan hafriyat ya da evsel atık olarak çıkıyor. Oysa aynı kapı, pencere, mobilya ve kalas başka bir sette, bir okulun tiyatro salonunda ya da amatör tiyatroda yıllarca kullanılabilir.

Bir yandan da kurallar değişiyor. İstanbul’da 2026’da belirlenen çekim uygulama esasları setlerde tek kullanımlık plastiğin önlenmesini ve atık yönetimi kurallarına uyulmasını şart koşuyor. Uluslararası yayıncılar ve ortak yapım ortakları sürdürülebilir set uygulamalarını ve karbon raporlamasını sözleşmelere yazmaya başladı. Türk yapımcıların elinde ise bu işi sette yürütecek ne bir uzman ne de veri var; çoğu ilk raporu sezon bittikten sonra, tahminle doldurmaya çalışıyor.

Çözüm

• Set sorumlusu: sezon boyunca sete düzenli gelen bir Kalas görevlisi; catering alanında ayrıştırma istasyonları kurar, tek kullanımlık ürünleri yıkanabilir ekipmanla değiştirir, lisanslı toplayıcılarla atığı türüne göre teslim eder ve belgesini alır.
• Dekorun ikinci hayatı: sezon sonunda ya da sahne değişiminde sökülen dekor parçaları fotoğraflanıp kataloglanır; yeniden kullanılabilir olanlar Kalas deposuna alınır, okullara, belediye kültür merkezlerine ve amatör tiyatrolara bağışlanır ya da diğer yapımlara uygun fiyatla satılır.
• Yeşil yapım raporu: jeneratör yakıtı, araç kilometresi, konaklama ve atık verisi sahadan toplanır; yapay zekâ fiş, irsaliye ve yakıt kayıtlarını okuyup karbon hesabına çevirir, yayıncının istediği formatta bölüm ve sezon raporu üretir.
• Sertifika ve iletişim: hedeflere ulaşan yapım için bağımsız doğrulamalı "Kalas Yeşil Set" etiketi ve yayıncıya, fon kuruluşlarına sunulabilecek özet.

Neden şimdi?

2026’daki İstanbul çekim esasları setlerde atık ve plastik konusunu ilk kez açık bir kurala bağladı. Türkiye’de "Yeşil Setler Mümkün" gibi girişimler sürdürülebilir setin maliyet değil tasarruf olduğunu göstermeye başladı ve haberlere göre büyük dijital platformlar Türkiye’deki yapımlarda sürdürülebilir set uygulamaları istemeye hazırlanıyor. Sıfır Atık Yönetmeliği belediyelerin ve işletmelerin ayrıştırma altyapısını büyüttü; setlerin bu altyapıya bağlanması artık mümkün. Fiş ve belge okuyan yapay zekâ modelleri, karbon raporunu sezon sonunda tahminle değil, her hafta gerçek veriyle çıkarmayı ucuzlattı.