Kaptaj: Köy ve Mezra İçme Suyu Depolarında Güneş Enerjili Uzaktan Klor ve Bulanıklık İzleme, Kiralık Cihaz Modeli

Problem

Türkiye’de 18 bin civarında köy ve binlerce mezra suyunu çoğunlukla bir kaynaktan ya da kuyudan alır, bir depoda toplar ve basit bir klorlama düzeneğiyle dağıtır. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik, şebekenin uç noktasında serbest klorun 0,2–0,5 mg/L aralığında olmasını istiyor; ama klor tableti bittiğinde, dozaj pompası arızalandığında ya da sağanak sonrası kaynak bulanıklaştığında bunu kimse anında bilmiyor. Akademik çalışmalar bazı bölgelerde köylerin önemli bir kısmında klorlama yapılmadığını ve şebekelerde klor yetersizliğinin sık görüldüğünü gösteriyor. Sonuç, salgın olduktan sonra fark edilen sorunlar ve dağ yollarında ölçüm için harcanan teknisyen saatleri.

Çözüm

• Kendi kendine yeten istasyon: Serbest klor ve bulanıklık sensörü, güneş paneli, batarya ve mobil ağ modemi tek kutuda; elektriği olmayan depolara da takılır.
• Anında uyarı: Klor sınır dışına çıktığında ya da bulanıklık yükseldiğinde teknisyene uygulama bildirimi, muhtara SMS ve sesli arama gider.
• Tahmin ve anomali tespiti: Model, meteorolojik yağış verisiyle kaynağın ne zaman bulanıklaşacağını önceden tahmin eder; klor tüketimindeki ani artışı olası kirlenme sinyali olarak işaretler.
• Uzaktan dozaj kontrolü (isteğe bağlı): Mevcut dozaj pompasına eklenen modülle klor dozu otomatik ayarlanır.
• Kiralık cihaz: İdare cihaz satın almaz; kurulum, üç ayda bir kalibrasyon, sensör yenileme ve arıza değişimi nokta başı aylık ücrete dahildir.

Neden şimdi?

Düşük güçlü mobil ağlar ve uygun fiyatlı elektrokimyasal sensörler, bir ölçüm noktasını laboratuvar tipi analizörlerin maliyetinin küçük bir kısmına indirdi. Kuraklık nedeniyle kaynak debileri düşüyor ve kalite dalgalanmaları artıyor; deprem ve sel sonrası içme suyu güvenliği kamuoyunun gündeminde. Su kayıplarının kontrolü yönetmeliğiyle idareler zaten telemetri altyapısına alışıyor; kiralama modeli ise kısıtlı yatırım bütçesiyle çalışan il özel idareleri için hızlı bir başlangıç sunuyor.