Kaskad: Jeotermal Santrallerin Atık Isısını Küçük Seracılara Taşıyan Ortak Isı Hattı

Problem

Ege’deki jeotermal elektrik santralleri, elektriği ürettikten sonra hâlâ sıcak olan akışkanın büyük kısmını yeniden yeraltına basıyor. Aynı ovalarda seracılar ise kışın doğal gaz, kömür ya da odunla ısınıyor; yakıt fiyatı yükseldikçe kış sebzesi yetiştirmek zarar ettiriyor. Büyük şirketler jeotermalle ısıtılan dev seralar kurabiliyor, ama 5–20 dönümlük bir seracının santralle masaya oturup ısı sözleşmesi yapması, boru hattını finanse etmesi ve teknik riskini üstlenmesi imkânsız.

Çözüm

• Isı atlası: jeotermal santraller, reenjeksiyon hatları, sera yoğunluğu, tarım arazisi sınıfları ve iklim verisi tek haritada; en kısa hatla en çok seracıya ulaşılabilecek kümeler otomatik çıkarılır.
• Sera ısı simülasyonu: sera tipi, ürün ve kış iklimine göre dönüm başına ısı ihtiyacı ve mevcut yakıtla karşılaştırmalı tasarruf hesabı; seracıya tek sayfalık, anlaşılır teklif.
• Ortak yapı: 10–30 seracı bir kooperatif ya da ortak girişim altında toplanır; Kaskad santralle uzun vadeli ısı alım sözleşmesini bu yapı adına müzakere eder ve hattın finansmanını kurgular.
• İşletme: her seraya kalorimetre, hat başında akış ve sıcaklık ölçümü; yapay zekâ hava tahminine göre gece ısı talebini öngörür, hattı dengeler ve santrale ertesi günün çekiş planını gönderir.

Neden şimdi?

Türkiye’nin jeotermal elektrik kurulu gücü yaklaşık 1,7 GW’a ulaştı ve ilk santraller artık ikinci gelir kalemi arıyor. JESDER yöneticilerinin açıklamalarına göre jeotermalle ısıtılan sera alanı yalnızca birkaç bin dekar düzeyinde, potansiyel ise bunun onlarca katı. Tarıma dayalı ihtisas OSB’leri ve kış sebzesi ihracatı jeotermal seracılığı gündeme taşıyor; doğal gaz fiyatları yükseldikçe seracının ısı için ödemeye razı olduğu bedel de artıyor.