Kavrama: Engelli Sürücü ve Yolcular İçin Değerlendirmeden Ruhsata Anahtar Teslim Araç Uyarlama

Problem

Engelli bir bireyin araç sahibi olması kâğıt üzerinde mümkün ama pratikte bir labirent: hangi tertibatın gerektiği, hangi aracın ÖTV muafiyeti sınırına ve tertibata uygun olduğu, tadilat projesinin kime onaylatılacağı, TÜVTÜRK tadilat muayenesi, noter tescili ve ehliyet sınıfı… Bayiler bu süreci bilmiyor, tadilat atölyeleri dağınık, aile ise haftalarca kurum kurum dolaşıyor. Yanlış araç seçilince tertibat sığmıyor ya da yeniden proje gerekiyor.

Çözüm

• İhtiyaç değerlendirmesi: ergoterapist ve sürüş eğitmeniyle kısa bir değerlendirme; sağlık raporu ve ölçülerden uygun tertibat ve araç sınıfı önerisi. Yapay zekâ, yüzlerce model ve tertibat kombinasyonu içinden kapı açıklığı, koltuk yüksekliği, bagaj ve vites tipine göre uyumlu seçenekleri süzer.
• Araç seçimi: ÖTV muafiyeti fiyat ve yerlilik koşullarına uyan modellerin listelenmesi, bayi ile teslim planı.
• Tertibat ve montaj: el ile gaz-fren, direksiyon topuzu, sol ayak gaz pedalı, döner koltuk, tekerlekli sandalye rampası ya da vinci; anlaşmalı yetkin atölyelerde montaj.
• Evrak: tadilat projesi, TSE dosyası, TÜVTÜRK tadilat muayenesi ve noter ruhsat işlemi tek dosyada takip edilir.
• Döngü: araç değiştirilirken tertibat sökülüp yeni araca taşınır; uyarlanmış ikinci el araçlar geri alınıp ihtiyaç sahiplerine yönlendirilir.

Neden şimdi?

2026’da yapılan ÖTV düzenlemesiyle, sürücü belgesi alamayan ve en az %40 ortopedik engeli olan bireyler de 10 yılda bir ÖTV’siz araç alma hakkı kazandı; bu, yolcu tarafında döner koltuk ve rampa gibi uyarlamalara yeni bir talep dalgası getiriyor. Basına yansıyan sektör verilerine göre tertibat ve onay süreci ortalama 15 gün sürüyor ve toplam maliyet 35 bin ile 90 bin lira arasında değişiyor; süreci standartlaştıran ve sabit fiyat veren bir aktör yok.