Kılcal: İhracat Öncesi Mermer Plaka ve Bloklarında Kamerayla Çatlak, Damar ve Kalite Sınıfı Raporu

Problem

Türk doğal taşının en büyük alıcıları ABD ve Çin; ama ihracatçının en büyük kâbusu konteyner vardıktan sonra gelen kalite itirazı. “Bu plakalarda kılcal çatlak var”, “damar fotoğraftakinden yoğun”, “B kalite A diye gönderilmiş” diye başlayan yazışmalar indirim, iade ya da müşteri kaybıyla biter. Bugün sınıflandırma, hattın sonundaki deneyimli bir ustanın gözüne ve sevkiyattan önce çekilen birkaç telefon fotoğrafına dayanıyor. Usta yorulur, ışık değişir, aynı firma içinde bile iki vardiya aynı plakaya farklı sınıf verir; ihracatçının elinde itirazı çürütecek sistematik bir kanıt kalmaz.

Çözüm

• Hat üstü tarama portalı: Cila hattının çıkışına konveyör üstü, ışık kontrollü bir portal kurulur; her plaka yüksek çözünürlükle, aynı ışıkta ve renk kartıyla kalibre edilerek görüntülenir. Blok aşamasında ise mobil bir kamera düzeneğiyle blok yüzleri taranır.
• Kusur haritası: Yapay zekâ çatlak, kılcal, gözenek, epoksi ve file tamiri, leke ve renk sapmasını işaretler; damarı kusurdan ayırmak için her taş türüne (Afyon beyazı, Denizli traverteni, Burdur bejı vb.) özel modeller eğitilir.
• Firmaya özel sınıf kuralları: İhracatçı ve alıcı kendi sınıf tanımını (ör. “A: 2 m²’de en fazla bir kılcal, dolgu yok”) birlikte yazar; sistem her plakayı bu kurala göre yerleştirir, sınırdakileri ustanın onayına bırakır.
• Sevkiyat raporu: Konteyner bazında, plaka numarasıyla eşleşen görüntü ve sınıf listesi; alıcıya yüklemeden önce bağlantı olarak gider, alıcı onaylarsa sevkiyat çıkar. Varıştaki itirazda aynı plakanın çıkış görüntüsü elde hazırdır.
• Blok verimi geri bildirimi: Hangi ocak ve bloktan kaç plakanın hangi sınıfa çıktığı izlenir; blok alımında pazarlık için veri oluşur.

Neden şimdi?

Ticaret Bakanlığı verilerine göre Türkiye 2025’te yaklaşık 2,1 milyar dolarlık doğal taş ihraç etti; Ege Maden İhracatçıları Birliği’ne göre ABD tek başına 400 milyon doları aşan ithalatla ilk sırada. İhracatın büyük kısmı artık işlenmiş plaka ve ebatlı ürün; yani kalite itirazı riski her yıl büyüyor. Görüntü işleme modellerini küçük veriyle bir taş türüne uyarlamak artık birkaç haftalık iş, endüstriyel kamera ve aydınlatma fiyatları da düştü. İtalyan makine üreticilerinin tarayıcıları daha çok fotoğraflama ve yerleşim için tasarlanmış; kusur sınıflandırması ve alıcıyla paylaşılan kanıt dosyası boşta.