Kızak: Çekek Yerleri İçin Kiralık Karina Atığı Yakalama Ünitesi ve Tekne Sahibine Sabit Fiyatlı Kışlama Paketi

Problem

Türkiye’de on binlerce gezi teknesi, yelkenli ve balıkçı teknesi her kış karaya çekiliyor; karina yıkanıyor, kazınıyor, zımparalanıyor ve zehirli (antifouling) boyayla yeniden boyanıyor. Bu işin büyük kısmı marinalarda değil, kıyıdaki küçük çekek yerlerinde, beton bir rampa üzerinde yapılıyor. Basınçlı suyla sökülen boya kalıntısı, bakır ve biyosit içeren zımpara tozu çoğu zaman doğrudan denize akıyor.

7 Aralık 2022’de yayımlanan Tersane, Tekne İmal ve Çekek Yerlerinin Çevresel Yönetimi Hakkında Yönetmelik, atıkların denize ulaşmasını önleyici tedbir alınmadan raspalama, zımparalama ve boyama yapılmasını açıkça yasakladı ve tesislerden atık akışını gösteren izleme raporu istiyor. Küçük çekek işletmecisinin ne yıkama suyunu toplayıp arıtacak ekipmanı ne de tehlikeli atığı kayıt altına alacak düzeni var; denetimde ceza riski büyüyor.

Tekne sahibi tarafında sorun başka: kışlama faturası belirsiz. "Karaya alalım, bakarız" diye başlayan iş, baharda beklenmedik kalemlerle iki katına çıkabiliyor; sahibi tekne başında olmadığı için yapılan işi de göremiyor.

Çözüm

• Kiralık yakalama ünitesi: Çekek rampasına serilen, kenarları yükseltilmiş taşınabilir yıkama platformu; toplanan su çökeltme ve filtre ünitesinden geçip yeniden kullanılır, çamur ve zımpara tozu etiketli varillerde toplanır.
• Atık kaydı: Her teknenin hangi gün, hangi işlemle ne kadar atık ürettiği uygulamaya işlenir; yönetmeliğin istediği izleme raporu ve lisanslı tehlikeli atık firmasına teslim belgeleri tek dosyada hazırlanır.
• Fotoğrafla ön teklif: Tekne sahibi suya inmeden önce ya da karaya çekildikten hemen sonra karinanın fotoğraflarını yükler; yapay zekâ kabuklanma, boya kalkması, ozmoz kabarcığı ve anot durumunu işaretleyip iş kalemleri ile boya miktarını tahmin eder, çekek yeri ustası onaylar.
• Sabit fiyatlı kışlama paketi: Çekme, yıkama, karaya oturtma, zımpara, iki kat zehirli boya, anot değişimi ve suya indirme tek fiyatla satılır; her aşama fotoğrafla tekne sahibine bildirilir, ek iş ancak sahibin onayıyla yapılır.

Neden şimdi?

2022 yönetmeliğiyle çekek yerlerine somut çevre yükümlülükleri geldi ve denetimler sıklaşıyor. Yat ve tekne sahipliği büyüdükçe marinaların kara park kapasitesi yetmiyor, küçük çekek yerlerine talep artıyor. Telefon kameraları ve görüntü modelleri artık karina hasarını uzaktan ön değerlendirmeye yetecek kadar iyi.