Kovan Nabzı: Gezginci Arıcı İçin Kovan Takibi ve İlaçlama Uyarısı

Problem

TÜİK verilerine göre Türkiye’de 2024’te yaklaşık 98 bin arıcılık işletmesi ve 9 milyona yakın kovan vardı; bal üretimi ise bir önceki yıla göre yaklaşık %17 düşerek 95 bin ton civarına geriledi, kovan başına verim 11 kilogramın altına indi. Tarım ve Orman Bakanlığı değerlendirmelerinde düşüşün nedenleri arasında iklim değişikliği ve tarımsal ilaçlamalar sayılıyor.

Gezginci arıcı kovanlarını yüzlerce kilometre uzaktaki konaklama yerlerinde bırakıyor. Ballanmanın başlayıp başlamadığını, kovanın aç kalıp kalmadığını ya da çalınıp çalınmadığını görmek için saatlerce yol gidiyor. Komşu tarlada ilaçlama yapılacağını ise çoğu zaman arılar öldükten sonra öğreniyor; çiftçiyle arıcı arasında düzenli bir haberleşme kanalı yok.

Çözüm

• Her arılıktaki birkaç "nöbetçi" kovanın altına konan güneş enerjili tartı ve sıcaklık sensörü; veriler GSM/ NB-IoT ile buluta gider.
• Yapay zekâ, günlük ağırlık eğrisinden ballanma başlangıcını, nektar akımının bittiğini, oğul ihtimalini ve kış açlığını tespit edip arıcıya bildirir; ani ağırlık kaybında hırsızlık alarmı verir.
• İlaçlama haritası: çiftçi, ziraat mühendisi ya da bitki koruma bayisi uygulama tarihini ve parselini WhatsApp’tan sesli mesajla bildirir; sistem bunu yapılandırıp çevredeki kayıtlı arılıklara SMS ve WhatsApp uyarısı gönderir.
• Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS) bilgileri, arı konaklama belgeleri, ilaç ve besleme kayıtları tek dijital defterde; göç planı için bölgesel ballanma verisi.

Neden şimdi?

23 Mayıs 2024’te yayımlanan yeni Arıcılık Yönetmeliği kayıt ve konaklama süreçlerini yeniden düzenledi. Kuraklık ve aşırı sıcaklar göç kararlarını riskli hâle getirirken düşük güçlü IoT sensörleri ve mobil veri ucuzladı; ses ve metinden yapılandırılmış veri çıkaran yapay zekâ ise çiftçiyi yeni bir uygulamaya alıştırmadan ilaçlama bildirimini mümkün kılıyor.