Kupa: Festival ve Konserlerde Depozitolu Yeniden Kullanılabilir Bardak, Kap ve Yerinde Yıkama Hizmeti

Problem

Büyük bir yaz festivalinde birkaç gün içinde yüz binlerce tek kullanımlık bardak ve yemek kabı kullanılıyor; bunların çok azı geri dönüşüme ulaşıyor. Alan temizliği, çöp konteyneri ve taşıma organizatörün en sevmediği maliyet kalemlerinden. Organizatörlerin çoğu sürdürülebilirlik sözü veriyor ama yeniden kullanılabilir bardağa geçemiyor; çünkü Türkiye’de bardak stoku, yıkama altyapısı ve iade lojistiğini tek elden kuran bir hizmet sağlayıcı yok. Kendi bardağını bastıran festival ise binlerce bardağı bir yıl depoda tutup yıkatmakla uğraşıyor.

Çözüm

• Kiralık bardak ve kap havuzu: Dayanıklı, gıdayla temasa uygun polipropilen bardak, kupa ve yemek kabı; organizatör adet başına kiralar, satın almaz.
• Depozito akışı: Seyirci ilk içeceğinde bardak için depozito öder (nakit, kart ya da festival bilekliği); bardağı bara veya iade istasyonuna bırakınca depozito iade edilir. Bardak iade edilmezse depozito, kayıp bardağın bedelini karşılar.
• Yerinde yıkama: Tır dorsesine kurulu endüstriyel yıkama ve kurutma hattı alanın arkasında çalışır; temiz bardak gün içinde barlara geri döner, böylece daha az stokla daha büyük etkinlik karşılanır.
• Sayım ve tahmin: İade istasyonlarında kamerayla bardak sayımı; yapay zekâ, bilet satışı, hava sıcaklığı ve sahne programından saatlik bardak ihtiyacını tahmin edip yıkama hattının temposunu ve barlara gidecek stoku planlar.
• Etki raporu: Etkinlik sonunda önlenen tek kullanımlık kap sayısı, iade oranı, su ve enerji tüketimi; sponsor ve belediyeye sunulabilir rapor.

Neden şimdi?

Türkiye Çevre Ajansı yürütücülüğündeki Depozito Yönetim Sistemi ile depozito alışkanlığı tüketici tarafında yayılıyor. Avrupa Birliği’nin 2025’te yürürlüğe giren Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR, 2025/40) içecek ve hazır yemekte yeniden kullanılabilir ambalaj seçeneğini zorunlu hâle getiren takvim getirdi; Avrupa’da bu standarda alışan uluslararası sanatçı ekipleri ve sponsor markalar için Türkiye’deki etkinliklerde de benzer bir çözüm sunmak giderek önem kazanıyor. Belediyelerin sıfır atık hedefleri de kendi festivallerinde ilk alıcıyı oluşturuyor.