Kütük: Şitake, Kestane Mantarı ve Reishi İçin Sözleşmeli Üretim Ağı, Analizli Kurutma ve Şefle Takviye Üreticisine Satış

Problem

Şitake ve reishi Türkiye’de giderek daha çok üretiliyor ama üretim dağınık ve küçük. Haberlere göre kurutulmuş reishinin kilosu binlerce liradan alıcı bulsa da tek başına üreten bir köylü ya da kadın kooperatifi ne düzenli alıcıya, ne laboratuvar analizine, ne de mevzuata uygun satış kanalına ulaşabiliyor. Takviye üreticileri ise analiz belgeli, izlenebilir hammaddeyi büyük ölçüde yurt dışından alıyor; şefler taze şitakeyi düzenli bulamıyor.

Çözüm

• Sözleşmeli üretim: Üreticiye tür bazında protokol, aşılı blok ya da kütük tedariki, eğitim ve sezon başında belirlenen fiyatla alım garantisi.
• Yapay zekâ ile sınıflandırma: Toplama merkezinde kamera, şitake kapağının kalınlığına, çatlak desenine ve boyutuna göre sınıf belirler; fiyat sınıfa göre üreticiye otomatik yansır. Üreticinin gönderdiği fotoğraflardan hasat zamanı önerilir.
• Merkezi kurutma ve analiz: Düşük sıcaklıkta kurutma, ağır metal, pestisit ve mikrobiyoloji analizleri; reishi için polisakkarit ve beta-glukan ölçümü. Her parti için analiz sertifikası.
• Üç kanal: Taze şitake ve kestane mantarı restoranlara haftalık abonelikle; analiz belgeli kurutulmuş reishi ve şitake takviye edici gıda ve gıda üreticilerine hammadde olarak; kurutulmuş ve dilimlenmiş şitake gıda olarak paketli satış.

Neden şimdi?

Tarım ve Orman Bakanlığı mantar işletmelerine yüzde 50’ye, TKDK yüzde 65’e varan hibe veriyor ve bazı üniversiteler reishi ile şitake misel ve üretim desteğine başladı; üretici sayısı artarken satış kanalı ve kalite güvencesi geride kaldı. Takviye edici gıda pazarında hammaddenin kökeni ve analizi daha sık soruluyor; Türkiye’de satılan reishi ürünlerinin kalitesinin değişken olduğunu gösteren akademik çalışmalar da yerli, belgeli hammaddeye ihtiyacı ortaya koyuyor.