Mavna: Koylarda ve Küçük Barınaklarda Gezici Atık Teknesiyle Pis Su, Sintine ve Çöp Alımı, Mavi Kart Uyumlu Kayıt

Problem

Gezi tekneleri, yatlar ve balıkçı tekneleri pis su, sintine suyu ve çöplerini Mavi Kart sistemi üzerinden yetkili atık kabul tesislerine vermek zorunda. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı uygulamanın 296 limanda başladığını açıkladı; kayıt dışı kalan teknelere ve atık almayan tesislere ciddi idari para cezaları kesiliyor.

Muğla’nın Göcek ve Fethiye körfezlerinde Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) atık alım tekneleri ve rezervasyon sistemi kurdu; ancak kıyının geri kalanında durum farklı. Küçük belediye iskeleleri, balıkçı barınakları ve koy işletmeleri ya tesis kuramıyor ya da kurduğu pompayı yaz boyu düzgün işletemiyor. Tekne, atığını vermek için gün ortasında limana dönmek zorunda kalıyor; dönmeyen tekne ise atığını gece açıkta boşaltma riskini taşıyor.

Çözüm

• Gezici atık teknesi: Pis su ve sintine tankları, kompaktör ve ayrıştırılmış çöp bölmesi olan atık teknesi, belirlenen koylarda saatli duraklar yapar ya da çağrıyla gelir.
• Rezervasyon ve tahsilat: Tekne kaptanı uygulamadan ya da WhatsApp’tan konum ve tahmini atık miktarını bildirir; ücret tartım ve sayaç verisine göre çıkar, kartla ödenir.
• Mavi Kart uyumlu kayıt: Her boşaltma, sayaç fotoğrafı ve konumla kaydedilir; Mavi Kart işlemi ve belge tekneye anında iletilir, işletme adına aylık raporlar hazırlanır.
• Yapay zekâ ile rota: Teknelerin geçmiş boşaltma aralıkları, günlük tur programları ve hava durumu kullanılarak hangi koyda kaç teknenin dolmuş tankla bekleyeceği tahmin edilir; atık teknesinin günlük rotası buna göre çizilir.
• Kıyı tesisine aktarma: Toplanan atık, sözleşmeli arıtma tesisine ve lisanslı geri kazanım firmalarına teslim edilir; teslim belgeleri belediyeyle paylaşılır.

Neden şimdi?

Mavi Kart denetimleri ve cezalar artıyor; Sahil Güvenlik ile büyükşehir belediyeleri kayıt dışı boşaltmaya karşı sahada daha aktif. Göcek’teki kamu modeli koyda atık alımının işe yaradığını gösterdi, ama kıyının büyük kısmı hâlâ bu hizmetten yoksun. Belediyeler ve kooperatifler, tesis kurup personel çalıştırmak yerine hizmeti dışarıdan almayı tercih ediyor.