Milim: Uydu Radarıyla Bina, Baraj ve Altyapıda Milimetrik Zemin Hareketi İzleme

Problem

Türkiye’de birçok şehir yer altı suyu çekimi, dolgu alanlar, heyelan ve madencilik nedeniyle yavaş ama sürekli zemin hareketi yaşıyor; akademik InSAR çalışmaları bazı bölgelerde yılda santimetrelerle ölçülen oturmalar raporladı. Bu hareket gözle görülmez; çatlak ortaya çıktığında iş işten geçmiş olur. Bankalar konut kredisinde teminatın zeminini, sigortacılar portföylerindeki birikmiş riski, belediyeler kentsel dönüşüm önceliğini, altyapı işletmecileri de boru hattı ve yol güzergâhlarındaki hareketi çoğunlukla seyrek nivelman ölçümleri ya da hiç veri olmadan değerlendiriyor. DASK verilerine göre yaklaşık 11,5 milyon konut zorunlu deprem sigortalı; ama bu konutların zemin davranışına dair sistematik bir veri katmanı yok.

Çözüm

• Sentinel-1 radar görüntülerinden kalıcı saçıcı (PS) ve SBAS InSAR işleme hattı; Türkiye’nin büyük şehirleri ve kritik altyapı koridorları için 2015’ten bugüne zaman serisi.
• Yapay zekâ ile ölçüm noktalarının bina, yol, köprü, boru hattı ve baraj envanterine eşlenmesi; hızlanan, mevsimsel ya da ani değişen hareketlerin otomatik işaretlenmesi.
• Portföy paneli ve API: banka ya da sigortacı kendi adres listesini yükler, her varlık için hareket hızı, güven aralığı ve uyarı seviyesi döner.
• Belediye ve altyapı modülü: mahalle bazında oturma haritası, kentsel dönüşüm önceliklendirmesine veri desteği, belirlenen güzergâhlarda aylık uyarı raporu.
• Saha doğrulama: kritik uyarılarda GNSS ve nivelman ölçümü yapan harita mühendisliği ortaklarıyla yerinde teyit.

Neden şimdi?

Copernicus programının Sentinel-1 verileri ücretsiz ve açık; Sentinel-1C’nin yörüngeye çıkmasıyla tekrar ziyaret sıklığı yeniden arttı. Bulut işleme maliyetleri düştü ve yapay zekâ, milyonlarca ölçüm noktasını bina düzeyinde anlamlı uyarıya dönüştürmeyi küçük bir ekip için mümkün kıldı. Depremler sonrası bankalar, sigortacılar ve belediyeler yapı ve zemin riskini veriye dayalı ölçmek için yeni araçlar arıyor.