Oba: Yayladaki Koyun ve Keçi Sürülerine Römorklu Seyyar Sağım ve Soğutma Hizmeti

Problem

Koyun ve keçi sütü, tulum, beyaz peynir ve yöresel peynirlerin hammaddesi; ama sürülerin önemli kısmı yazın yaylada, elektrikten ve yoldan uzakta. Sağım elle yapılıyor, süt güğümlerde saatlerce güneşte bekliyor, mandıraya ulaştığında bakteri yükü yüksek ve asitliği artmış oluyor. Mandıra ya düşük fiyat veriyor ya da sütü hiç almıyor. Elle sağım ağır iş, çoban bulmak giderek zorlaşıyor ve gençler bu işi bırakıyor. TÜİK verilerine göre 2025’te koyun ve keçi sütü üretimi belirgin biçimde geriledi.

Çözüm

• Römorka kurulu, jeneratör veya güneş paneliyle çalışan seyyar sağım hattı ve soğutma tankı; sürünün bulunduğu yere sabah ve akşam gelir.
• Oba operatörü sağım ve temizliği yapar; süt sağıldığı anda 4 °C’ye soğutulur, her sürünün sütü ayrı kaydedilir.
• Sürü sahibi teslim ettiği litreyi ve kalite ölçümünü telefonundan görür; mandıra primli fiyatı Oba üzerinden öder.
• Yapay zekâ, sürülerin konumu, laktasyon dönemi ve süt verimine göre günlük römork rotasını ve mandıraya teslim saatini planlar.
• Kışın sürüler köye indiğinde römorklar mandıralara ve büyük ağıllara kiralanır.

Neden şimdi?

TÜİK’e göre koyun sütü 2024’ten 2025’e yaklaşık 907 bin tondan 799 bin tona, keçi sütü yaklaşık 482 bin tondan 339 bin tona düştü. Mandıralar hammadde bulmakta zorlanıyor; aynı anda çoban açığı büyüyor. Seyyar sağım üniteleri, güneş enerjisi ve kompakt soğutma tankları artık römorka sığacak kadar küçük ve ucuz.