Odadaş: Yalnız Yaşayan Yaşlıların Boş Odasında Üniversite Öğrencisinin Kaldığı Denetimli Kuşaklar Arası Ev Paylaşımı

Problem

TÜİK’in İstatistiklerle Yaşlılar 2024 bültenine göre Türkiye’de yaklaşık 1,75 milyon yaşlı tek başına yaşıyor ve bunların yaklaşık dörtte üçü kadın. Yalnızlık; düşme, ilaç ihmali ve depresyon risklerini artırıyor, şehir dışındaki evlatlar ise sürekli endişe içinde. Öte yandan üniversite öğrencisi sayısı 7 milyonu aşarken devlet yurtlarının yatak kapasitesi 1 milyon civarında kalıyor; büyükşehirlerde kiralar öğrencinin bütçesini aşıyor. Bir yanda boş kalan odalar, diğer yanda barınacak yer arayan gençler var, ama iki taraf da güven sorunu yüzünden birbirine kapıyı açmıyor.

Çözüm

• Ön görüşme ve doğrulama: Öğrenci için kimlik, öğrenci belgesi, referans ve rızaya dayalı adli sicil kaydı; yaşlı ve ailesi için ev ziyareti ve sağlık/bakım ihtiyacının netleştirilmesi.
• Uyum eşleştirmesi: Yaşam düzeni, uyku saatleri, sigara, evcil hayvan, dil ve ilgi alanları üzerinden uyum puanı; son karar ailelerle birlikte yapılan tanışma buluşmasında verilir.
• Yazılı ev anlaşması: Kalış bedeli, haftalık destek saatleri (ör. 8–10 saat: alışveriş, birlikte yemek, teknoloji yardımı), ortak alan kuralları ve ayrılma koşulları baştan yazılır; tıbbi bakım ve kişisel bakım kapsam dışıdır.
• Takip ve arabuluculuk: İlk ay haftalık, sonra aylık kontrol görüşmeleri; anlaşmazlıkta koordinatör devreye girer, gerektiğinde eşleşme güvenle sonlandırılır.
• Aile paneli: Şehir dışındaki evlat, kontrol görüşmesi notlarını ve öğrencinin kısa haftalık bilgilendirmesini görür.

Neden şimdi?

Öğrenci barınma krizi her eylülde gündemin ilk sıralarında ve yurt kapasitesi öğrenci artışına yetişmiyor. Yaşlı nüfus beş yılda yaklaşık %20 arttı (TÜİK) ve yalnız yaşayan yaşlı sayısı yükseliyor. İngiltere, Belçika ve Kanada’da “homeshare” programları onlarca yıllık deneyimle güvenli eşleştirmenin mümkün olduğunu gösterdi; Türkiye’de ise belediyeler ve üniversiteler bu soruna yaratıcı çözümler arıyor.