Önlük: Ev Temizlik Çalışanlarının Ortak Olduğu Sigortalı Hizmet Kooperatifi

Problem

Ev temizliği Türkiye’de en yaygın ama en görünmez işlerden biri. TÜİK verilerine göre ev hizmetlerinde çalışanların yaklaşık yüzde 85’i kadın; ILO değerlendirmelerine göre bu alanda kayıt dışılık oranı yüzde 70’in üzerinde. Haftada bir gün gelen gündelikçi için de 5510 sayılı Kanun’un ek 9. maddesi kapsamında bildirim gerekse de çoğu hane bunu ya bilmiyor ya da her işveren için ayrı uğraşmak istemiyor. Sonuç: çalışan emeklilikten ve iş kazası güvencesinden mahrum, hane ise kaza, hırsızlık şüphesi ya da çalışan gelmediğinde yalnız.

Çözüm

• Kooperatif modeli: Çalışanlar kooperatifin ortağıdır; hane kooperatiften hizmet satın alır, e-Arşiv faturası alır. Her çalışma saati kooperatif bünyesinde sigortalıdır.
• Planlama motoru: Yapay zekâ, ortakların semt, saat ve beceri tercihlerine göre haftalık rotaları oluşturur; boş saatleri en aza indirir, aynı haneye mümkün olduğunca aynı kişiyi gönderir.
• Yerine personel güvencesi: Çalışan hastalandığında sistem aynı semtteki uygun ortağı önerir; hane hizmetsiz kalmaz.
• Şeffaf hesap: Ortaklar uygulamada kazançlarını, prim günlerini ve yıl sonu kâr payını görür.
• Güven katmanı: Kimlik ve adli sicil kontrolü, eğitim modülleri, çalışma öncesi-sonrası kısa kontrol listesi ve hasar için kooperatifin mesleki sorumluluk poliçesi.

Neden şimdi?

Asgari ücret artışıyla gündelik ücretler hızla yükseldi ve haneler ödedikleri bedelin karşılığında güvence istiyor. Çalışan tarafında emeklilik için prim günü biriktirme bilinci arttı. Kooperatif yönetimini (ortak hesabı, aidat, kâr payı, vardiya planı) eskiden çok pahalı kılan yazılım ise artık küçük bir ekiple aylar içinde yazılabiliyor.