Paragat: Kıyı Balıkçısının Avını Önceden Satın Alan Restoranlar İçin Av Payı Aboneliği

Problem

Türkiye’de balıkçı teknelerinin büyük çoğunluğu küçük kıyı tekneleri; ama küçük balıkçı avını çoğu zaman sabah halde ya da aracıya, o günkü fiyattan satmak zorunda. Hava bozduğunda gelir sıfırlanıyor, bol av olan gün fiyat çöküyor. Öte yandan iyi restoranlar gerçekten günlük ve yerel balık istiyor ama menüye “levrek, çupra” yazıp çiftlik balığına mahkûm kalıyor.

Çözüm

• Av payı aboneliği: Restoran, belirli bir kıyı balıkçı kooperatifinin avından haftalık kilo payına sezonluk abone olur; ödemenin bir bölümü sezon başında balıkçıya avans olarak geçer.
• Günün avı: Abone türü seçmez; mevsimin ne verdiğini alır (barbunya, istavrit, kefal, mezgit, kalamar…). Şef için tür bazlı tarif ve menü önerileri hazırlanır.
• Yapay zekâ ile tahmin ve paylaştırma: Rüzgâr, dalga, ay evresi ve geçmiş av kayıtlarından ertesi günün tahmini avı çıkarılır; gerçekleşen av, abonelerin payına ve tercihine göre adil biçimde dağıtılır.
• İskele başında kayıt: Balıkçının telefonla çektiği fotoğraftan tür ve yaklaşık boy tanınır; yasak boy ve av yasağı dönemleri otomatik kontrol edilir, her kasaya tekne ve iskele bilgili izlenebilirlik etiketi basılır.
• Soğuk zincir: Kooperatif başında buzlama ve aynı gün soğutmalı teslimat.

Neden şimdi?

TÜİK’e göre denizde avlanan balık miktarı 2024’te yaklaşık 290 bin tona gerilerken 2025’te yaklaşık 346 bin tona çıktı; bu dalgalanma küçük balıkçının gelirini doğrudan sarsıyor. Restoranlarda yerel ve izlenebilir ürün talebi artıyor, ABD ve Avrupa’da topluluk destekli balıkçılık modeli yıllardır çalışıyor.