Sırt: Dağcı ve Trekkingciler İçin Günlük Kiralık Uydu Cihazı, Rota Bildirimi ve Dönmeyene Otomatik Gecikme Alarmı

Problem

Türkiye’de trekking, dağcılık, kaya tırmanışı ve bisiklet turizmi hızla büyüyor; ama dağdaki güvenlik hâlâ "telefonum çekerse ararım" düzeyinde. Kaybolan ya da sakatlanan kişi çoğu zaman sinyal olmayan bir vadide kalıyor ve arama, ancak ailesi "akşam dönecekti, dönmedi" dediğinde başlıyor; o zaman da nereden başlanacağı bilinmiyor. Basında yer alan AFAD açıklamalarına göre yalnızca Erciyes ve Aladağlar’da son beş yılda 120’ye yakın dağcı kaybolup kurtarıldı; Uludağ ve Ağrı Dağı’nda her sezon benzer haberler çıkıyor. Uydu mesajlaşma cihazları bu sorunu çözüyor, ancak cihaz ve yıllık taahhütlü uydu aboneliği yılda birkaç kez dağa çıkan biri için pahalı.

Çözüm

• Kullanıcı rotasını (GPX ya da hazır rota) ve en geç dönüş saatini uygulamaya girer; cihazı anlaşmalı mağaza ya da kulüpten teslim alır, kargo ile de gönderilir.
• Cihaz 10–30 dakikada bir uydu üzerinden konum gönderir; yakınlar canlı haritayı bir bağlantıdan izler.
• Kullanıcı dönüş saatinde "döndüm" demezse önce kendisine, sonra belirlediği yakınlarına ve Sırt operasyon masasına uyarı gider; belirli bir süre sonra son konum, rota, ekip bilgisi ve hava durumuyla hazırlanmış özet dosya 112’ye iletilir.
• Yapay zekâ, girilen rotayı mevsime, hava tahminine ve grubun deneyimine göre değerlendirir: "Bu tarihte bu geçitte kar var, dönüş saatin gün batımından sonra" gibi açık uyarılar verir.
• Dağcılık kulüpleri ve rehberler grup üyelerinin cihazlarını tek panelden izler, kamp yerlerini ve geçiş saatlerini paylaşır.

Neden şimdi?

Doğa turizmi ve kamp kültürü pandemi sonrası kalıcı olarak büyüdü; Ağrı Dağı’nda 2026 sezonu için 5 bin dağcı hedeflendiği ve yabancı dağcılar için başvuru sürelerinin yeniden düzenlendiği bildiriliyor. Uydu mesajlaşma cihazları küçüldü, ucuzladı ve kısa dönemli hizmet planları sunmaya başladı; telefonlara uydu mesajlaşma da yavaş yavaş geliyor ama dönmeyeni fark edip alarm veren bir yerel hizmet hâlâ yok.