Tashih: Yayınevleri ve Yazarlar İçin Uzmanlık Alanına Göre Eşleşen, Deneme Sayfasıyla Puanlanan Editör, Redaktör ve Düzelti Ağı

Problem

Türkiye’de her yıl yaklaşık 100 bin materyale ISBN alınıyor; bu kitapların büyük kısmı küçük ve orta ölçekli yayınevlerinden ya da kendi kitabını çıkaran yazarlardan çıkıyor. Bu yayınevlerinin çoğunda kadrolu editör yok; redaksiyon ve son okuma “tanıdığın tanıdığı” serbest çalışanlara veriliyor. Sonuç tanıdık: tıp kitabını tıp terminolojisinden habersiz biri redakte ediyor, çocuk kitabı yetişkin romanı editörüne gidiyor, teslim tarihi kaçıyor, baskıdan sonra ilk sayfada dizgi hatası çıkıyor. Öte yandan iyi editörler de düzenli iş bulamıyor ve emeğinin karşılığını alamıyor.

Çözüm

• Kör deneme sayfası: Ağa katılan her editör, içine bilinçli olarak yazım, anlatım, tutarlılık ve olgu hataları yerleştirilmiş 5 sayfalık bir metni düzeltir; yakalama oranı ve müdahale kalitesi iki kıdemli editör tarafından puanlanır.
• Uzmanlık haritası: Editörler tür (roman, çocuk, çeviri, akademik olmayan kurgu dışı, tıp, hukuk, teknik), iş türü (yapısal editörlük, redaksiyon, düzelti) ve dil çiftine göre etiketlenir.
• İş başına ölçüm: Teslim edilen dosyada yazılım, yapay zekâ ile gözden kaçmış olabilecek hataları örnekleyerek tarar; yayınevinin onayıyla bu bulgular editörün puanına işlenir. Puan yorumdan değil ölçümden gelir.
• Güvenli ödeme ve gizlilik: Ücret iş başında bloke edilir, teslim onayıyla editöre geçer; her dosya için gizlilik sözleşmesi otomatik imzalanır, metin indirilemeyen bir çalışma alanında açılabilir.
• Yayın takvimi panosu: Yayınevi aynı anda yürüyen beş kitabın hangi aşamada olduğunu tek ekranda görür.

Kurucunun avantajı ve işleyiş

• Kurucu, yıllarca haber masasında redaksiyon ve son okuma yapmış, ardından bir yayınevinde yayın koordinatörlüğü üstlenmiş bir editör: iyi düzeltiyi kötüsünden ayıran ölçütleri, teslim baskısını ve editör havuzunu birinci elden biliyor.
• Haber merkezindeki “ikinci göz” ve doğrulama alışkanlığı, kör deneme sayfası ve iş sonrası ölçüm yöntemine dönüşüyor.
• Kurucunun kişisel editör ağı ilk 60–80 editörü sağlar; deneme sayfalarını iki kıdemli editör uzaktan puanlar.
• Yayınevlerine İstanbul ve Ankara kitap fuarları, yayıncı meslek birlikleri ve doğrudan e-posta ile ulaşılır; yazarlara yazarlık atölyeleri ve kitap bültenleri üzerinden.
• Tüm operasyon çevrim içi yürür; editörler Türkiye’nin her yerinden ve yurt dışından çalışabilir.

Neden şimdi?

Türkiye Yayıncılar Birliği’nin kitap pazarı raporuna göre maliyet baskısı altındaki yayınevleri kadrolu editör yerine serbest çalışanlara yöneliyor; aynı dönemde yapay zekâ ile yazılmış ya da çevrilmiş taslakların artması, insan editörün ayırt edici değerini yükseltiyor. Dijital imza, uzaktan çalışma ve emanetli ödeme altyapıları da artık küçük bir ekibin bu ağı kurmasına yetecek kadar ucuz.