Taşın Sesi: Ören Yerleri ve Kültür Rotaları İçin Konuma Duyarlı Sesli Rehber

Problem

TÜİK verilerine göre müze ve ören yerleri 2025’te yaklaşık 66 milyon ziyaret aldı. Bu ziyaretçilerin büyük kısmı rehbersiz geziyor: tabelalar kısa, çoğu zaman yalnızca Türkçe ve İngilizce; telefonla internete bakmak ise hem dağınık hem güvenilmez bilgiye çıkıyor. Efes’te, Afrodisias’ta, Hierapolis’te insanlar neye baktığını bilmeden yürüyüp çıkıyor. Lisanslı rehber tutmak bireysel gezgin ve aile için pahalı; küçük ören yerlerinde ise rehber bulmak neredeyse imkânsız. Öte yandan pek çok rehber, sezon dışında bilgisini gelire dönüştüremiyor.

Çözüm

• Her ören yeri ve kültür rotası için durak durak sesli anlatım; ziyaretçi o noktaya yaklaşınca anlatım kendiliğinden başlar.
• Metinler lisanslı turist rehberleri ve arkeologlar tarafından yazılır ve onaylanır; anlatıcıya içerik geliri payı verilir.
• Yapay zekâ seslendirmesiyle Türkçe, İngilizce, Almanca, Rusça, Arapça ve daha fazla dilde aynı gün yayın.
• Çevrimdışı mod: rota internet olmadan çalışır.
• "Sor" düğmesi: ziyaretçinin sorusu yalnızca onaylı içerik ve kaynaklar üzerinden yanıtlanır; bilinmeyen konuda uydurmaz.
• Çocuklar için masalsı anlatım katmanı ve aile görevleri.

Neden şimdi?

TÜİK’e göre 2024’te müze sayısı 636’ya, ören yeri sayısı 147’ye ulaştı ve ziyaretçi sayısı her yıl artıyor. Bakanlığın ücretli müze ve ören yerleri 2024’te 5 milyar liranın üzerinde gelir elde etti. Yapay zekâ ses sentezi ve çeviri, bir rotayı onlarca dilde stüdyo maliyetinin çok altında yayımlamayı mümkün kıldı.