Tetik: Emekliler İçin Dolandırıcılık Provası ve Yüz Yüze Dijital Güven Kursu

Problem

"Polisim, savcıyım, hesabınız tehlikede" diye başlayan aramalar, sahte kargo ve e-Devlet bağlantıları, sosyal medyada yakın taklidi: dolandırıcılar özellikle yaşlıları hedefliyor. Emniyet verilerini aktaran haberlere göre 2020–2023 arasında 63 binden fazla kişi telefonla dolandırıldı ve risk yaşla birlikte artıyor. Bugünkü farkındalık çalışmaları çoğunlukla broşür, kamu spotu ya da tek seferlik seminer; bilgiyi duymak ile o anda panikle telefonda doğru davranmak çok farklı şeyler. Aynı yaşlılar internete, mobil bankacılığa ve e-Devlet’e yeni yeni geçiyor ve bunu tek başlarına öğrenmeye çalışıyor.

Çözüm

• 4 haftalık, 8–12 kişilik yüz yüze kurs: akıllı telefon güvenliği, mobil bankacılık, e-Devlet, sahte bağlantıyı tanıma, "dur, kapat, ara" refleksi.
• Prova: kursa kayıtta izin verilen dönemde katılımcıya yapay zekâ sesiyle sahte bir "dolandırıcılık" araması ya da mesajı gelir; katılımcı tepkisini verdikten sonra arama kendini açıklar ve kişiye özel geri bildirim verir.
• Eğitmen paneli: hangi senaryoda kimin zorlandığını gösterir, bir sonraki derste o konu tekrar edilir.
• Aile bağı: katılımcının belirlediği bir yakın, kurs sonunda "şüphe durumunda arayacağı kişi" olarak tanımlanır ve kısa bir rehber alır.

Neden şimdi?

TÜİK’e göre 65 yaş ve üzeri nüfus 2025’te yaklaşık 9,6 milyona ulaştı ve son beş yılda yüzde 20’nin üzerinde arttı. TÜİK’in hanehalkı bilişim araştırmasına göre 65–74 yaş grubunda internet kullanımı on yıl önce yüzde 10’un altındayken bugün yarıyı aştı; yeni kullanıcı en kırılgan kullanıcı. Yapay zekâ ile ses taklidi dolandırıcılığı da ucuzladı; aynı teknoloji güvenli prova için kullanılabilir.