Tokmak: Küçük Mezat Salonları İçin Yapay Zekâ ile Katalog, Canlı Çevrimiçi Pey ve Güvenli Tahsilat Altyapısı

Problem

Türkiye’de müzayedeler ağırlıkla İstanbul, Ankara ve İzmir’de; Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın sektör raporu da müzayedecilerin büyük kısmının metropollerde toplandığını belirtiyor. Büyük müzayede evleri kendi canlı yayın ve uygulama altyapısını kurdu; mahalle ölçeğindeki mezat salonları ise hâlâ kâğıt katalog, telefonla pey ve Instagram canlı yayınıyla çalışıyor. Instagram mezatlarında sahte hesap ve ödeme yapmayan alıcı sorunu sık yaşanıyor. Katalog hazırlamak (her lotu ölçmek, tarif etmek, fotoğraflamak) bir salonun haftasını yiyor; kimlik tespiti ve kayıt yükümlülükleri de küçük salon için ayrı bir yük.

Çözüm

• Bir günde katalog: Lot fotoğrafları yüklenir; yapay zekâ nesneyi tanımlar (porselen, gümüş, saat, tablo, objet), görünen damga ve imzayı okur, taslak açıklama ve geçmiş benzer satışlara göre başlangıç fiyatı aralığı önerir. Son sözü salonun eksperi verir.
• Canlı çevrimiçi pey: Salon tek kamera ya da telefonla yayın açar; uzaktaki alıcı telefondan bayrak alır, pey verir. Salondaki münadi ekrandaki çevrimiçi peyi görür ve çekici indirir.
• Güvenli bayrak: Çevrimiçi katılımcının kimliği doğrulanır, bayrak bedeli lisanslı ödeme kuruluşu üzerinden blokede tutulur; ödeme yapmayan alıcı tüm ağda işaretlenir.
• Tahsilat ve teslim: Satış sonrası fatura, ödeme bağlantısı, kargo ya da elden teslim kaydı; satıcıya (konsinye sahibine) otomatik hesap dökümü.
• Uyum kaydı: Kimlik tespiti, konsinye tesellüm fişi ve belge saklama kayıtları düzenli tutulur; kültür varlığı niteliği taşıyabilecek lotlar için müze müdürlüğüne bildirim hatırlatması.

Neden şimdi?

Pandemiden sonra çevrimiçi müzayede kalıcı hâle geldi; sektör basını, bazı müzayede evlerinde çevrimiçi satışın toplam satışın büyük kısmına ulaştığını yazıyor. Yapay zekâ ile fotoğraftan nesne tanıma ve yazı okuma, küçük bir salonun katalog maliyetini dramatik biçimde düşürdü. Küçük salonlar ya büyük platformlara yüksek komisyon ödüyor ya da hiç dijitalleşemiyor; arada uygun fiyatlı bir altyapı boşluğu var.