Turna: Bölgesel Havalimanları İçin Kiralık Kuş Tespit Kamerası, Hafif Radar ve Yapay Zekâ ile Günlük Kuş Çarpması Risk Tahmini

Problem

Kuş çarpması, havacılıkta en sık görülen emniyet olaylarından biri; motor hasarı, kalkış iptali ve pas geçme hem para hem de risk demek. Türkiye, İstanbul Boğazı ve Hatay Belen Geçidi gibi süzülen kuşların büyük göç yolları üzerinde. Büyük havalimanları ornitolog ekipleri ve kuş radarlarıyla bu riski yönetebiliyor; ama yolcu sayısı hızla artan bölgesel havalimanlarında iş çoğu zaman birkaç personelin dürbün, kuş kovucu fişek ve elle tutulan kayıtlarla yaptığı devriyeye kalıyor. Milyonlarca avroluk askeri sınıf bir radar bu havalimanları için bütçeyi aşıyor; kuşun ne zaman ve neden geldiğine dair veri de birikmiyor.

Çözüm

• Kiralık algılama noktaları: Pist başlarına ve yaklaşma koridoruna güneş enerjili termal ve optik kamera direkleri, gerekli yerlerde hafif katı hâl kuş radarı kurulur; mülkiyet bizde kalır.
• Yapay zekâ ile sınıflandırma: Görüntü ve radar izleri sürü büyüklüğüne, yaklaşık türe (leylek, martı, sığırcık vb.), yüksekliğe ve yöne göre sınıflandırılır; piste yaklaşan riskli hareket kuleye ve yaban hayatı ekibine anlık uyarı olarak gider.
• Günlük risk tahmini: Göç takvimi, hava durumu, rüzgâr ve havalimanının kendi geçmiş verisinden ertesi gün için saat saat risk haritası çıkar; ekip devriyesini buna göre planlar.
• Çekim noktası haritası: Uydu görüntüsü ve saha gözlemiyle havalimanı çevresindeki çöplük, su birikintisi, ekili alan ve hayvan çiftlikleri haritalanır; belediye ve valilikle paylaşılacak iyileştirme raporu hazırlanır.
• Ekip uygulaması ve kayıt: Kuş kovma eylemleri, ölü kuş bulguları ve çarpma bildirimleri telefondan girilir; otoriteye ve iç denetime sunulacak aylık rapor otomatik oluşur.

Neden şimdi?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na göre 2025’te havalimanlarında iniş-kalkış sayısı iç hatlarda yaklaşık 991 bin, dış hatlarda yaklaşık 933 bin oldu ve bölgesel havalimanlarında trafik hızla artıyor. Uçak trafiği arttıkça kuşla karşılaşma ihtimali de büyüyor. Termal kameralar ve hafif radarlar ucuzladı; görüntüden tür ve sürü tanıyan modeller artık küçük bir ekibin geliştirebileceği seviyede.